Typ om te zoeken

In the spotlight Overige

Apothekers tijdens Corona: enkele vaststellingen

Delen

Opinie & Analyse n.a.v. het Corona Debat van Medische Wereld

Naar aanleiding van het Corona debat van Medische Wereld schreef het Vlaams Apothekers Netwerk een opiniestuk over de apotheker in deze Coronatijd. We geven graag enkele vaststellingen mee over de rol van de apotheker de voorbije weken, en kijken alvast vooruit.

Vaststelling: apotheken blijven een betrouwbare factor in de eerstelijnsgezondheidszorg

  • Apothekers verzekeren de continuïteit van de zorg. Gedurende de hele crisis zijn de apotheken geopend, werken ze zoals normaal – met de nodige aanpassingen en moeite. Ze voorzien zelf in plexiglazen bescherming op de toonbanken en persoonlijk beschermingsmateriaal. Via de apothekersbond APB werden apothekers op de hoogte gesteld van maatregelen en procedures om veilig te kunnen blijven werken.
  • Ondanks een stijgende druk op de apotheken. In het begin van de lockdown verdubbelde het dagelijks aantal bezoeken aan de apotheek, mede veroorzaakt door het hamstergedrag. Nu zijn de bezoeken opnieuw genormaliseerd, maar krijgen de apothekers te maken met drie keer zoveel telefonische vragen. Gedurende de hele crisis deden de apothekers meer thuisleveringen (tot vier keer meer dan normaal).
  • De aflevering van chronische medicatie kent een terugval tot 80% van het normale volume, wat wijst op uitstel van zorg, onderbreking van therapie en/of verstoorde toegang tot voorschrijvende artsen. Het risico voor exacerbaties van chronische aandoeningen is reëel. Spoedartsen wezen al op een aantal vaststellingen in die zin. De collateral dammagevan de epidemie is zichtbaar, maar tot nader order niet meetbaar.
  • Met aandacht voor andere zorgverleners. Buiten de zorg voor hun patiënten zetten de apothekers zich in voor hun collega-zorgverleners, door te zorgen voor beschermingsmaterialen. Net als in de ziekenhuizen was er bij de zorgverleners in de eerste lijn een tekort aan beschermingsmateriaal.
  • De zorgfunctie van de apotheker breidt uit. Doordat patiënten minder makkelijk terecht kunnen bij de (huis)arts, komen (vooral chronische) patiënten met hun vragen bij de apotheek. Deze verleent zorg en verstrekt advies, met als doel de patiënten te blijven verder helpen, en dit zonder enige vergoeding.

Apothekers nemen hun verantwoordelijkheid op in de Vlaamse schakelzorgcentra. Ze zijn betrokken bij het opzetten en organiseren van het medicatiebeleid binnen het centrum. Ze vormen een essentiële brugfiguur tussen het ziekenhuis en het schakelzorgcentrum wat betreft de medicatieoverdracht en het medicatieschema van de patiënt. Hun rol wordt daar alle betrokken lokale zorgverleners als meerwaarde aanzien.

Vaststelling: apothekers lijken door de overheid vergeten tijdens deze crisis

Zowel tijdens het begin, als tijdens en ook bij de invoering van de exitmaatregelen werden de apothekers niet ingelicht:

  • Apothekers vernamen samen met het grote publiek dat ze tijdens de isolatiemaatregelen zouden geopend blijven, volgens de normale regeling. Er was vooraf geen overleg.
  • Apothekers staan tijdens deze crisis in voor hun eigen bescherming: er is geen ondersteuning vanuit de overheid. Niet in het begin van de crisis, en ook nu nog niet.
  • Apothekers legden een plan op tafel voor een gestructureerde verdeling van mondmaskers, met aandacht voor kwaliteit, advies en registratie. Aflevering van chronische medicatie zonder voorschrift wegens moeilijke toegang tot voorschrijvers werd niet opgelost. Een oplossing voor ambulante medicatie uit de ziekenhuisapotheek veilig en verantwoord tot bij patiënten thuis te brengen blijft uit.

Er is te weinig overleg of erkenning van de overheid voor het werk van de apothekers.

Vaststelling: apothekers kregen reeds enkele opdoffers te verwerken

  • Om de druk op de huisartsen te verlichten, stelden de apothekersverenigingen voor om chronische medicatie – tijdelijk en uitzonderlijk – zonder voorschrift af te leveren. Patiënten die enkel voor herhaalvoorschriften van hun chronische medicatie naar de huisarts gingen, konden zo door hun apotheker worden verder geholpen. De apotheker brengt de arts op de hoogte, en registreert de afleveringen in het dossier van de patiënt. Dit voorstel werd jammer genoeg niet gedragen door de beleidsmakers waardoor apothekers aflevering moeten weigeren of op eigen risico (financieel en reglementair) moeten instaan voor toegang tot geneesmiddelen.
  • Daarnaast kregen de ziekenhuizen de toelating om chronische hospitaalmedicatie aan huis te laten leveren bij ambulante patiënten door koerierdiensten. De lokale (huis)apotheker van de patiënt wordt in dit verhaal niet betrokken. Nochtans is hij het die wellicht het aanspreekpunt is bij vragen, zeker tijdens de sluitingsuren van het ziekenhuis.
  • Apothekers kregen de hachelijke opdracht om de schaarste van persoonlijke beschermingsmiddelen te beheersen, met name alcoholische ontsmettingsmiddelen en mondmaskers, en werden zonder waarschuwing weer van die verantwoordelijkheid ontlast met alle werkdruk, chaos en psychologische druk van dien.

Vaststelling: de mondmaskers, de druppel die de apothekersemmer deed overlopen

Door de schaarste aan mondmaskers werd de apotheken gevraagd de zogenaamde gecertificeerde mondmaskers voor te behouden voor zorgverleners en risicopatiënten. Dit werd vastgelegd in een ministerieel besluit. De apothekers registeren elke aflevering in het farmaceutisch dossier, en zoeken zich te pletter naar kwaliteitsvolle, maar toch betaalbare maskers.

Ook bij het versoepelen van de isolatiemaatregelen willen de apotheken hun verantwoordelijkheid opnemen bij de verdeling van de mondmaskers: de apothekersverenigingen APB en OPHACO gingen in op de vraag van de overheid voor een efficiënte en kwaliteitsvolle verdeling. Dit samen met het advies van de apotheker en een registratie in het farmaceutisch dossier.

Dit plan werd echter, na lobbywerk van handelsfederatie Comeos, samen met het ministeriele besluit van tafel geveegd door de politici, en de supermarkten kregen de toelating om mondmaskers te verkopen. Weliswaar zonder professioneel advies, zonder registratie en zonder garantie op kwaliteit.

Vaststelling: de eerste lijn wordt vergeten

Een goed draaiende en stabiele eerstelijnszorg is in crisissituaties zoals deze fundamenteel. De zorgverleners in de eerste lijn bewijzen, samen met de ziekenhuizen, dat ze in staat zijn om zulke situaties op te vangen en vertonen een groot engagement. Jammer genoeg wordt dit engagement niet te vaak erkend, of neemt men beslissingen over de hoofden van de zorgverleners heen. Denk maar aan de bezoekregeling in woonzorgcentra, het verhaal rond de mondmaskers in de apotheek of het tekort aan testen bij de huisarts.

 

Suggesties: een visie op langere termijn

De ervaringen uit deze Coronacrisis kunnen we meenemen om de rol van de apotheker verder te ontwikkelen en te versterken:

  • Inschakelen van apothekers -en bij uitbreiding de hele eerste lijn- bij de contact tracing in het kader van COVID-19. Om deze tracing te doen slagen, is het belangrijk dat burgers goed geïnformeerd worden. De lokale apotheker en andere zorgverleners uit de eerste lijn zijn hiervoor goed geplaatst.
  • Erkenning van de apotheker als actor binnen de eerstelijnszorg en de interdisciplinaire samenwerking.
  • Inschakelen van de apotheker in vaccinatiecampagnes. Het aankomende vaccin tegen COVID-19 en de campagne voor seizoensvaccinatie dit najaar zijn hierbij een opportuniteit.
  • Uitbreiding van de zorgfunctie van de apotheker, met een aangepaste financiering. Werk maken van het verlengen van chronische behandelingen en het geprotocolleerd afleveren door de apotheker.

Inzetten op de rol van de huisapotheker bij de opname in en ontslag uit het ziekenhuis.  De huisapotheker is als toegankelijke zorgverlener verantwoordelijk voor het medicatieschema, in overleg met de andere zorgverstrekkers van de patiënt.

Geef een reactie