Typ om te zoeken

Ziekenhuizen

AZ Sint-Lucas (Brugge): “De vrijwilligers zijn onze helden van de dag”

Delen

In het AZ Sint-Lucas in Brugge staat een ploeg van maar liefst 190 vrijwilligers elke dag klaar voor de patiënten, en af en toe ook wel voor het personeel. In een gepersonaliseerde ziekenhuisoutfit helpen ze met de koffiebedeling, zitten ze aan de knoppen van de ziekenhuisradio of begeleiden ze patiënten naar de kapel. “Ze wijzen ons soms op noden waarvan wij ons niet bewust waren.” 

Zoals elke donderdagvoormiddag trekt Leen Decuypere (68) haar vrijwilligersuniform aan: een groen bovenstuk en een taupekleurige broek. Op de afdeling inwendige chirurgie gaat ze de kamers rond met verse koffie. “Sommige mensen krijgen liever hun koffietje, zonder meer, maar de meeste patiënten doen graag een babbeltje”, zegt Leen terwijl ze de koffiekar voortduwt. “De ene mens babbelt makkelijker dan de andere. Dat kan je niet forceren”, glimlacht ze. “Als vrijwilliger is het niet de bedoeling om grootse daden te stellen. We maken de dag van de patiënt een klein beetje aangenamer, bijvoorbeeld door een praatje te slaan terwijl ze wachten tot de verpleegkundige hen komt halen om naar de operatiezaal te gaan. Zo laten we de tijd wat sneller vooruit gaan en vergeten ze hun zenuwen.”
Leen werkte vroeger als administratief bediende in een ziekenhuis in Torhout. Zo’n vijf jaar geleden besloot ze haar vrije tijd om te zetten in vrijwilligerswerk. “Sommige mensen zijn blij dat ze kunnen stoppen met werken, maar ik niet. Toen ik op pensioen moest, wou ik opnieuw doen waar ik als kind eigenlijk al van droomde: actief zijn in de zorgsector. Ik zag de vacature voor vrijwilliger op de site van AZ Sint-Lucas en voor ik het wist, zat ik in de potten van Poverello te roeren.” 

Sociaal contact
Als vrijwilliger moet je uiteraard ook lastige momenten zien te overwinnen. “Ik vind het altijd bijzonder moeilijk wanneer oudere mensen tegen me zeggen dat ze het leven beu zijn, dat het hier en nu voor hen mag stoppen. Ik begrijp hen vaak wel. Ik ben zelf ook al wat ouder en kan me wel in hun situatie inleven, maar wat moet je op zo’n moment zeggen? Ik houd hun hand vast en blijf bij hen. Op het einde van de dag, wanneer ik naar huis terugkeer, hoop ik dan dat die mensen iets aan mijn aanwezigheid hebben gehad.”
Leens agenda zit ondertussen overvol. Eén dag in de week reserveert ze voor het ziekenhuis, de overige dagen staat ze ter beschikking van haar kleinkinderen. “Eigenlijk ben ik nu bezig aan mijn tweede fulltime carrière”, lacht ze. “Ik houd van het sociaal contact én van de jonge mensen die me omringen. Ik heb al op drie verschillende afdelingen gestaan en ik heb het geluk gehad dat ik altijd goed in de groep ben opgenomen.”  

Cathérine De Meyer, coördinator vrijwilligerswerk in het AZ Sint-Lucas Brugge

Wat nu een omvangrijke, gemotiveerde ploeg is, begon midden de jaren zestig met de inzet van een enkeling. “Ziekenhuis AZ Sint-Jan was dé vaste waarde in Brugge, maar in 1960 aanvaardde de congregatie van de zusters van de Heilige Jozef de opdracht om een nieuw ziekenhuis te bouwen aan de andere kant van de stad. Mensen dachten dat het nieuwe ziekenhuis exclusief voor de rijken zou zijn en daar maakten ze zich zorgen over”, schetst Cathérine De Meyer, coördinator vrijwilligerswerk in het AZ Sint-Lucas Brugge. “Leon Van Steenkiste, één van de meest actieve leden van het plaatselijke katholieke verenigingsleven besloot het nieuwe ziekenhuis met eigen ogen te evalueren en stelde onze toenmalige directeur de vraag of hij een opendeurdag mocht organiseren, om zo een blik in het nieuwe ziekenhuis te werpen. Hij is nooit meer weggegaan. Tijdens de sinterklaasperiode vond Leon dat de kersverse mama’s op de afdeling materniteit wel een bezoekje van de Sint mochten krijgen. Een gewoonte die we tot op vandaag trouwens nog altijd in stand houden. Even later kwam hij een zieke vriend op de afdeling bezoeken. Het radiologie-onderzoek was al achter de rug, maar zijn vriend zat nog even te wachten tot een verpleegkundige hem terug naar zijn kamer zou brengen. Leon besloot zijn kameraad dan maar zelf naar zijn kamer te brengen. Zo is de ondersteuning in het patiëntenvervoer gestart.” 

Ondersteunende rol 

Ondertussen maakt een 190-koppige ploeg enthousiastelingen het leven van de patiënten en bezoekers wat aangenamer. Een klein deeltje van de vrijwilligers werkt achter de schermen en houdt zich onder meeer bezig met lichte administratie. “Ze nemen hierin uiteraard een ondersteunende rol aan. Het werk dat een vrijwilliger doet is altijd aanvullend en ondersteunend, nooit plaatsvervangend”, geeft Cathérine mee. 
Eén van de belangrijkste momenten op de dag, is de koffiebedeling. Voor de vrijwilligers het ideale moment om – mits de hulp van een onschuldig excuus – de kamer van de patiënt binnen te komen. “Met een koffietje in de aanslag naar de dag van de patiënt vragen is de ideale manier om op een losse manier een babbel aan te knopen. ‘Wel ja, een potje troost kunnen we wel gebruiken’, is vaak de reactie. Soms hebben ze uiteraard geen zin in een bezoek, en dan is het belangrijk dat de vrijwilliger niet aandringt. De noden en behoeften van de patiënt staan altijd centraal.” 

Helden van de dag 

Vaak helpen de vrijwilligers in kleine, maar daarom niet minder belangrijke dingen. Een patiënt die zin heeft in een cola of buiten een sigaretje wil gaan roken? De onbezoldigde ziekenhuismedewerkers staan paraat. “En in die kleine dingen zijn ze van onschatbare waarde. Het verplegend personeel heeft nu eenmaal niet de tijd om een roker vijf keer per dag naar de rookkamer te brengen, een krant te gaan halen in het winkeltje of naar de kapel te wandelen en daar samen een kaarsje aan te steken. De vrijwilligers zijn vaak de helden van de dag. Ze hebben tijd om hun medemens aandacht te geven, en daarom zijn ze zo onmisbaar. Ik vergelijk hen al eens met het vers fruit op een taart. Neem dat weg en veel meer dan een droog biscuit blijf er niet over (lacht). Patiënten zouden uiteraard nog altijd goed verzorgd worden, maar die kleine extraatjes zouden we zonder hen niet kunnen bieden.”  

Ongekende noden 

Ook de verscheidenheid in vrijwilligers is een grote troef. De jongste vrijwilliger is 26 jaar, de oudste maar liefst 91. “Vaak zijn het mensen op pensioenleeftijd die zich nuttig willen maken voor hun medemens en blij worden van sociaal contact. We zien wel dat het gemiddelde profiel een net geen 65-jarige vrouw is. Die zorgende rol blijkt toch vooral voor vrouwen weggelegd, hoewel onze mannen evenzeer uitblinken in empathisch vermogen. Een paar jaar geleden klopte één van onze vaste krachten bij ons aan. Hij wou vrijwilligerswerk doen, maar dan specifiek op de parking. Hij was al een paar keer opgenomen in ons ziekenhuis en had vanop zijn kamer telkens zicht gehad op de parking. Daar zag hij mensen met rolwagens sukkelen of verkeerd geparkeerde auto’s in de weg staan. Hij begeleidt ondertussen de patiënten van de auto naar de ingang van het ziekenhuis, en omgekeerd. Hij wees ons op een nood waarvan wij ons niet bewust waren.” 

De vrijwilliger versus het individualisme 

Het belang van de vrijwilliger, in een ziekenhuis of daarbuiten, wordt steeds groter. De maatschappij wordt individualistischer en eenzaamheid scheert steeds hogere toppen. “Op de afdeling geriatrie horen we vaak schrijnende verhalen van ouders wiens kinderen niet meer naar hen omzien. De babbeltjes met onze vrijwilligers, over de dingen die door hun hoofd spelen of simpelweg over het verloop van hun dag, verlichten hun zorgen een beetje.” Ook voor het ziekenhuis zelf worden de vrijwilligers steeds belangrijker. De zorgbehandelingen worden intenser en tijdrovender, en tegelijkertijd neemt ook de administratieve druk op het personeel toe. “We zijn dan ook altijd blij als nieuwe vrijwilligers zich aanmelden. Via mond-aan-mondreclame komen ze bij ons terecht. De meesten komen een halve dag per week. Vooral de koffiebedeling op de verpleegafdelingen is populair, maar er zijn ook veel mensen die in de voormiddag helpen met patiëntenvervoer, aan het onthaal staan, op zondag de mensen naar de kapel brengen, in het koor zingen of mooie ziekenhuisradio maken. Al die extra’s geven ons ziekenhuis een menselijke en huiselijke sfeer.” 

Professionele achtergrond 

Het AZ Sint-Lucas Brugge vertrekt bovendien vanuit de talenten van elke individuele vrijwilliger. Zo zijn mensen met een passie voor literatuur vaak terug te vinden in de ziekenhuisbibliotheek. Om de perfecte match met de patiënten te vinden, wordt ook gekeken naar de professionele achtergrond van de vrijwilligers. “Onlangs kwam een gepensioneerde kinesiste tot bij ons. Ze stelde voor om de patiënten die het nodig hebben lichte massages te geven. Het spreekt voor zich dat professionele achtergrond van onschatbare waarde is, maar ook geen must is.”  

In de bloemetjes 

Om al die inspanningen te belonen, zet het ziekenhuis de vrijwilligers regelmatig in de bloemetjes. “Jaarlijks organiseren we een diner dat begint met een viering in de kapel. Dan volgt een mooi feest waarop ook de partners zijn uitgenodigd. We doen ook een jaarlijkse uitstap en geven vormingen rond thema’s die hen kunnen helpen bij hun vrijwilligerswerk. Denk aan cursussen rond dementie, valpreventie, zorgzaam communiceren,… Ze kunnen hier ook eten aan personeelstarief en zijn echt opgenomen in het beleid. Als het personeel een cadeautje krijgt, bijvoorbeeld tijdens de week van de ziekenhuismedewerker, krijgen onze vrijwilligers ook een attentie. Maar uiteraard halen ze de meeste voldoening uit hun engagement zelf.”
 

Geef een reactie