Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

De cystoscoop

Delen

Door Cathy Guldemont, Referentieverpleegkundige continentie / Raadpleging Urologie / UZ Leuven

 
De cystoscoop heeft door de jaren heen door de technologie een grote evolutie en gedaanteverwisseling ondergaan. Het is een instrument dat in de urologie gebruikt wordt door een uroloog om het plaskanaal, de blaas en bij de man de prostaat visueel te inspecteren. De cystoscopie kan onder lokale verdoving gebeuren, bij kinderen wordt het steeds uitgevoerd onder narcose. Het is een lang smal instrument dat langs het plaskanaal wordt ingebracht.
 
 
Cystoscoop Het kan over een flexibele sonde (figuur 1) of een rigide buis (figuur 2) gaan, die verbonden wordt door een glasvezeldraad (figuur 3) met een lichtbron (figuur 4). Door de optische lens (figuur 5) inspecteert de uroloog het slijmvlies (figuur 6) van de blaas en het plaskanaal (figuur 7). In plaats van rechtstreeks door de optische lens te kijken kan er ook een camera op de lens gezet worden en wordt het beeld gevolgd op een scherm (figuur 8). Door een hendeltje (figuur 9) op de scoop kan de tip geplooid worden en alle delen van de blaas geïnspecteerd worden (figuur 10). Tijdens het onderzoek wordt er via een extra kanaal (figuur 11) steriel water ingebracht om de lege blaas op te vullen. Voor de procedure vragen we onze patiënt om leeg te plassen, want het zicht in een volle blaas wordt door geconcentreerde urine beperkt. De man mag in rugligging op de onderzoekstafel plaatsnemen als er gebruik gemaakt wordt van een flexibele scoop (figuur 12). Vrouwen worden in de beensteunen geïnstalleerd op de gynaecologische onderzoekstafel (figuur 13). Het onderzoek is door de lokale verdoving niet pijnlijk. Bij het inbrengen van de scoop voelt hij/zij wat water lopen en wordt een plasgevoel opgewekt op het moment dat we de bekkenbodem passeren. Op dat moment vragen we onze patiënt om goed in te ademen en langzaam, goed uit te blazen opdat de bekkenbodem zich wat ontspant.
 
Een cystoscopie is nuttig voor het beoordelen van diverse afwijkingen van de blaas, waarvoor geen oorzaak kan worden gevonden, zoals steeds terugkerende infecties en pijn bij het urineren. Een van de meest belangrijke toepassingen is het opsporen van blaaskanker (figuur 14): één van de tekenen hiervan kan bloedplassen zijn. Bij vrouwen is cystoscopie nuttig voor het opsporen van chronische ontsteking van de blaas of urinebuis (interstitiële cystitis) (figuur 15). Bij mannen wordt het soms gebruikt om de mate van obstructie door een vergrote prostaat vast te stellen (figuur 16), middenkwab (figuur 17) of een rechtstreeks zicht op de kracht van de bekkenbodem na bijvoorbeeld blijvend urineverlies na radicale prostatectomie. De ostea kunnen beoordeeld worden (figuur 18) en bij een chronische overactieve blaas zien we een verdikte spierwand van de blaas (figuur 19). Door het kanaal waar we water door laten lopen is het mogelijk om een instrument op te schuiven (vreemd voorwerp tang) om een stent vast te nemen en te verwijderen (figuur 20). Een dubbel J stent is een katheter die bij een heelkundige ingreep is achtergelaten opdat de verbinding tussen de nieren en de blaas kan genezen of worden opengehouden (niertransplantatie, gynaecologische en grote abdominale ingrepen).
 
CystoscopenBij verschillende chirurgische ingrepen wordt er ook een cystoscoop gebruikt. Dan gebeuren de behandelingen onder narcose en meestal wordt er dan een rigide scoop gebruikt. Zo wordt een TURBlaas (figuur 21), TURProstaat (figuur 22), een blaasbioptie of het verwijderen van blaasstenen (figuur 23) met dit instrument uitgevoerd. Hydrodistentie en lasering (figuur 24) van de blaas is mogelijk en ook kunnen behandelingen met Botox gebeuren (figuur 25). Een ureteroscoop (figuur 26) is hetzelfde instrument als een flexibele cystoscoop, alleen is het dunner en langer om tot in de nier te geraken en eventueel lokaal stenen te verbrijzelen en te verwijderen tijdens een ingreep.
 
Ook al zien veel mensen er vooraf enorm tegenop om een cystoscopie te ondergaan, het is een onderzoek dat gerust ambulant kan gebeuren onder lokale verdoving. Ook het verwijderen van stents kan zo gebeuren. We vragen aan onze patiënt om na het onderzoek zo snel mogelijk te gaan plassen en verwittigen hem dat het mogelijk is dat hij wat bloed kan verliezen. Ook zal hij de dag van het onderzoek heel goed moeten drinken opdat de blaas geregeld gespoeld wordt en dat het geïrriteerde slijmvlies niet te veel hinder ondervindt van de afvalstoffen die zich in urine bevinden. Het kan wel zijn dat hij het gevoel heeft dat hij een beginnende blaasontsteking heeft(vaker plassen, branderig gevoel). Omdat het om een steriele procedure gaat wordt er standaard geen antibioticum of antisepticum gegeven, maar moeten de mensen zich wel aanbieden bij hun huisarts indien ze (ril)koorts zouden maken of zich ziek voelen de uren of dagen na het onderzoek.
 
Het instrument heeft een hele geschiedenis afgelegd. Terwijl het vroeger een dik, stug instrument dat moeilijke te hanteren was, is het ondertussen geëvolueerd naar materiaal dat vlot hanteerbaar is en gemakkelijk in onderhoud is. Nu wordt het materiaal in een soort vaatwasmachine (figuur 27) gelegd op onze raadpleging urologie. Deze kan tot 3 cystoscopen en 2 vreemd voorwerp tangen in 45 minuten steriliseren. Dan worden de scopen in steriel doeken, telkens in een afzonderlijke bak gelegd en kunnen ze de volgende 24 uur gebruikt worden (figuur 28). De volgende ochtend wordt alle materiaal opnieuw gesteriliseerd. De machine zelf wordt 2 maal per week ontkalkt en de producten worden bijgevuld (figuur 29). Vroeger moesten de cystoscopen manueel proper gemaakt worden en in speciale bakken (figuur 30) gelegd worden met STERANIOS 2% (figuur 31) dat nadien ook weer afgespoeld moest worden met steriel water. Doordat er meer manipulaties moesten gebeuren en het product toxisch is, was het toch heel wat omslachtiger dan nu. Ondanks dat we over 12 scopen (figuur 32) kunnen beschikken die meermaals per dag kunnen gesteriliseerd worden, is het op drukke dagen toch nog soms nodig om deze methode te gebruiken. De rigide scopen worden via centrale sterilisatie gesteriliseerd en steriel verpakt en voorzien van een vervaldatum en blijven 3 maand gebruiksklaar.
 
urobel logo
 
 

Tags:

Geef een reactie