Typ om te zoeken

In the spotlight Sector Techniek

“Drones zullen onze mobiliteit veranderen”

Delen

Drones hebben heel wat potentieel voor commerciële en medische toepassingen. Er worden volop prototypes ontwikkeld. UZ Gent start komend jaar met proefvluchten.   

 “Komend jaar zal een drone met AED-apparatuur proefvluchten maken. We ontwikkelden al een prototype. We willen nu nagaan hoe we drones kunnen integreren in spoedhulp bij hartstilstand. Een snelle reanimatie is daarbij cruciaal. Op jaarbasis zullen we wellicht een 200-tal levens kunnen redden in de provincie Oost-Vlaanderen. Er zijn uiteraard de medische protocollen die we moeten respecteren”, zegt professor dr. Patrick Van de Voorde, Kliniekhoofd Spoedgevallendienst UZ Gent. Er is een samenwerking met verschillende partners om het vliegmanagement op punt te stellen en veiligheid te garanderen. Ook technische aspecten worden verder ontwikkeld. “Er zijn ook andere medische toepassingen mogelijk, bijvoorbeeld wanneer een patiënt een allergische reactie heeft en er snel medicatie nodig is. Het is echter niet de bedoeling om voor elke dringende interventie een drone in te schakelen. We moeten telkens nagaan wat het meest efficiënte transportmiddel is, ook rekening houdend met de kostprijs”, aldus professor Van de Voorde. 

Toekomst 

Joachim De Vos, CEO van Tomorrowland

Joachim De Vos is ceo van Tomorowlab dat innovatieve projecten realiseert en samen met UZ Gent en TU Delft meewerkte aan het prototype. “Er is nu een subsidietraject toegekend om de verdere ontwikkeling mogelijk te maken. Onze partners zijn UGent, de stad Gent, Skeyes en Imec. Het opzet is om in 2020 effectief drones te laten vliegen. De EU werkt aan richtlijnen om commercieel drone-verkeer mogelijk te maken. Elke drone die opstijgt, zal zich moeten identificeren en een vliegroute moeten volgen. Zoiets zal digitaal verlopen; de komst van het 5G-netwerk is daarbij heel belangrijk. Ook artificiële intelligentie speelt een rol, het zal immers gaan over miljoenen drone-vluchten over Europa. Dat verkeer moet uiteraard in goede banen worden geleid.” 

Uitdagingen 

We staan voor een nieuwe technologische revolutie, ook al zijn er nog enkele beperkingen, zoals het geluid dat drones maken en onbeschermde schroeven. Nog een uitdaging is de levensduur van de batterijen. Als we dat aanpakken, kan het bijvoorbeeld interessant zijn voor het leveren van pakjes. Het is technisch ook perfect mogelijk om de juiste condities te creëren om bloedstalen of organen te transporteren.” Joachim De Vos wijst op het gebruik van drones om observaties uit te voeren bij natuurrampen of een vliegtuigcrash. Of denk bijvoorbeeld aan een zwaar verkeersongeval: drones kunnen snel informatie doorgeven zodat hulpdiensten met het juiste materiaal ter plaatse kunnen gaan. Sommige politiediensten en brandweerkorpsen gebruiken al drones, maar de aansturing gebeurt nog manueel binnen het zicht van een piloot. Meer en meer zullen er geautomatiseerde drones komen die zelf hun weg zoeken.” 

Vliegende auto 

Studenten van de technische universiteit in Eindhoven ontwikkelden een binnenhuis drone, de Blue Jay. Die wordt ingezet in het Máxima Medisch Centrum om verpleegkundigen te ondersteunen bij het verdelen van medicijnen. “Nog een boeiende piste is het vervoer van personen. Wereldwijd is daar interesse voor. Zo is er de drone-auto van Boeing Airbus en Audi. Die omvat een soort capsule waarin je met twee personen kunt zitten. Die kan je op schroeven klikken zodat het toestel kan vliegen, of op wielen om te rijdenHet prototype is er, in 2021 willen deze bedrijven het concept op de markt hebben. Het zal onze mobiliteit best wel kunnen veranderen”, denkt Joachim De Vos 

www.tomorrowlab.com 

 

“We zetten fel in op veilige drones”

Het Belgische Helicus Aero Initaitief (HAI) omvat luchtvaartbedrijven en ziekenhuisnetwerken waarmee dit jaar boven Antwerpen en Hasselt testvluchten zullen uitgevoerd worden. Dat gebeurt na grondige veiligheidsstudies en testvluchten op Droneport. In opdracht van de EU wordt meegewerkt aan een luchtvaartconcept dat zal worden gedemonstreerd door het uitvoeren van effectieve urbane vluchten. Het HAI-ecosysteem won ook een aanbesteding vanuit het Smart Mobility Belgium fund voor het uitvoeren van testvluchten op 10 inter-ziekenhuis routes gedurende de tweede helft van 2019. Helicus speelt een belangrijke rol in het traject.

Wat doet Helicus precies?

Mikael Shamin, CEO Helicus

CEO Mikael Shamim: “Helicus biedt een totale transportservice aan medische professionals. We staan in voor de urgente, kritische transportnood van ziekenhuispartners. Je kan ons ergens vergelijken met een vliegmaatschappij die drone-gebaseerde transporten zal inplannen voor medische actoren, dat zullen in eerste instantie vooral ziekenhuizen zijn. Als uitzonderlijke omstandigheden de inzet van drones niet toelaten, werken we samen met partners om vooralsnog het transport op alternatieve manier uit te voeren.”

Hoe leggen jullie het aan boord?

“Er zijn verschillende stappen nodig. Het is zo dat het inzetten van drones nog niet in de huidige nationale wetgeving is opgenomen. Het gaat om factoren als het automatisch vliegen en lange afstanden beyond-visual-line-of-sight (BVLOS), dus het buiten zichtbaarheid van de piloot vliegen. We spelen daar echter op in door partner te zijn van de Europese, federale en stedelijke overheden en werken mee aan de uitbouw van het Europees kader. Helicus coördineert een ecosysteem dat hierrond gezamenlijk werkt. Dat doen we in partnership met een aantal technologiespelers, ziekenhuizen en de luchtvaartautoriteiten. Het is een mooi voorbeeld van co-creatie. We zoeken samen naar oplossingen en dat heeft enkele voordelen. Niemand heeft alle kennis in huis. Je hebt vele invalshoeken rond de tafel nodig, zodat wat je bespreekt, zinvol en onderbouwd is. Deze samenwerking is uniek.”

Wie maakt er deel uit van het platform?

“We gebruiken het drone platform van luchtvaartbedrijf SABCA, dus geen drone van een typische startup. We ontwikkelen procedures in samenwerking met de luchtvaartautoriteit Skeyes, het vroegere Belgocontrol. En we ondersteunen als lid van het EU drone demonstratienetwerk en de internationale sector organisatie UVS, specifiek de Europese Commissie, Eurocontrol en EASA in het organiserend en wetgevend werk voor deze nieuwe sector.”

Wie was vragende partij?

“De vraag naar medisch transport per drone kwam twee jaar geleden vanuit de artsen. Zij wezen op een logistieke nood. De toenemende centralisatie van labo’s en ziekenhuisapotheken is een vereiste kostenbesparing om de sector toe te laten de huidige top zorgkwaliteit aan de bevolking te kunnen blijven aanbieden. Een vereiste is wel dat de toenemende transportnood kwalitatief en ecologisch kan worden ingevuld. Kritisch transport geblokkeerd in files op de baan is noch kwalitatief noch ecologisch in orde.

In samenwerking met zes labo’s werden de noden in kaart gebracht rond bijvoorbeeld volumes, gewichten, frequenties en conditionering. De oplossing wordt nu samen ontwikkeld met drie vooruitstrevende ziekenhuisnetwerken: GZA, Helix en Jessa. Drones zullen inderdaad bijzonder belangrijk zijn voor netwerken waarbinnen ziekenhuizen samenwerken. We krijgen vragen van bijkomende ziekenhuisgroepen en daar staan we voor open. Tijdens de testfase focussen we natuurlijk wel op de drie ziekenhuisgroepen waarmee we vorig jaar een ‘strategisch partnership overeenkomst’ hebben gesloten.”

Hoever staan jullie nu met de praktische toepassingen?

“Momenteel worden testvluchten uitgevoerd op de bedrijventerreinen van SABCA alsook op de site Droneport, een specifiek testcentrum voor drones in Sint-Truiden. Deze zomer willen we boven Antwerpen vliegen. In Droneport zullen we eerst alle exacte bewegingen en alle set-ups testen, beschouw het maar als de generale repetitie binnen een strikt procedureel kader. Na goedkeuring van de autoriteiten zullen we dan deze vluchten herhalen boven het urbane gebied.”

Aan welke technische aspecten wordt nog gewerkt?

“De verschillende systemen zijn klaar en worden nu samen getest. We werken aan een Aviation Grade platform wat betekent dat we erg rigoureuze testprogramma’s doorlopen. De oplossing is er, maar het komt er op aan het repetitief en robuust aan te tonen. Specifiek voor de luchtvaart is dat een groot gedeelte van onze activiteit bestaat uit het opstellen van gedetailleerde veiligheidsstudies. Medewerkers van alle partners werken hieraan mee. Zo wordt zowel naar de zogenaamde air als ground risk gekeken, en dit vanuit zowel technische, organisatorische als operationele invalshoek. Voor het air gedeelte moet je rekening houden met alle andere bewegingen in de lucht. Hoe ga je je inpassen in het andere luchtverkeer? Onze IT partners NSX en Unifly werken aan een IT systeem met interface naar het UTM systeem en het Helicus commando centrum werkt procedures uit om met ander luchtverkeer rekening te houden. Dat alles is best wel vooruitstrevend.”

Wat is de impact op de grond?

“We gaan inderdaad ook het zogenaamde ground risk na. We werken met een automatische drone met ingebouwde programma’s voor als er iets misloopt. Die schieten automatisch in actie. Daarnaast is er een escalatieniveau in het Helicus Controle Centrum, gevestigd in Antwerpen. Gebrevetteerde piloten fungeren er als operators die alles in het oog houden en ingrijpen mochten er zich problemen voordoen. De operator checkt hoe de drone reageert bij mogelijke problemen, of alles goed verloopt, of er bijsturing nodig is. Er lopen in het controle centrum heel veel metingen binnen, zoals over de temperatuur en de capaciteit van de batterij, het trillingsniveau van de rotors. Op basis daarvan kan hij dan aangeven of de drone rustig kan doorvliegen naar zijn eindpunt waar eventueel een technicus een onderhoudscontrole kan uitvoeren, etc. In het geval het risico te groot is, kan hij de drone laten terugkeren of zelfs onmiddellijk doen landen.”

Welke technische factoren zijn er nog?

“Er moet ook een goede werking van het technische platform zijn, zowel procedureel en operationeel. Daarnaast zijn er alle services die we aanbieden. Zo hebben we telecom connectiviteit nodig. Nu werken we samen met operatoren om ons ervan te verzekeren dat er continu connectiviteit met de drone is. Dat heeft vooral te maken met de vraag welke infrastructuur daarvoor nodig is. We zullen bijvoorbeeld de kwaliteit van 4G nagaan. We vermoeden echter dat we 5G nodig zullen hebben, maar die is er nog niet en we horen dat de algemene invoering in België zelfs nog naar achter zou worden geschoven. Gezien we momenteel met 4G moeten werken, zullen we aanvullend een eigen privé-oplossing realiseren om de veiligheid te garanderen. We investeren dus in een specifieke radioverbinding die tijdens de proefvluchten de verbinding zal garanderen. Het toont aan dat we er zeker willen van zijn dat alle componenten optimaal zullen functioneren. Voor ons is betrouwbaarheid cruciaal.”

Hoe veilig zijn drones?

“Het inschatten van de risico’s is belangrijk. Het is geweten dat er meer slachtoffers vallen bij verkeer op de weg dan in de luchtvaart. Alleen springt een vliegtuigongeval natuurlijk meer in het oog en haalt dit meestal ook het nieuws terwijl dat niet het geval is voor de dagelijkse wegongevallen. In 2017 vielen er per dag in België 134 verkeersslachtoffers, waaronder 10 zwaargewonden en 1,7 doden.1. Tegelijkertijd rapporteerde Reuters dat 2017 het veiligste jaar ooit van de professionele passagiersluchtvaart was zonder dodelijke accidenten, en dit op wereldniveau2. Alle getallen variëren van jaar tot jaar, maar de grootteorde blijft dezelfde. Het verkeer op de weg zorgt bovendien ook voor afgeleide slachtoffers, bijvoorbeeld wanneer een dringend medisch transport door de file vertraging op loopt. Daarom dringen we aan op het ontwikkelen van drones volgens luchtvaartstandaarden waardoor we dezelfde lage ongevallenstatistiek zullen bereiken als in de luchtvaart. Bovendien zetten we in op geautomatiseerde drones om menselijke fouten te minimeren. Het Helicus commando centrum monitort daarbij continue op automatische en manuele wijze of de systemen naar behoren functioneren. Verder zijn drones lichter en trager dan auto’s, en kunnen ze in het geval van problemen vaak gewoon even blijven stilhangen of langzaam dalen waardoor de mogelijke impact omwille van de kinetische energie beperkt blijft en er meestal ook alle tijd is om een situatie rustig te evalueren.”

Is er een verzekering mogelijk?

“Mobiliteit kent natuurlijk altijd een risicocomponent. Hoe structureel veiliger drones ook zijn t.o.v. het klassieke wegtransport, er blijft altijd een restrisico. Hoe laag we de impact hiervan ook kunnen brengen, dit moeten we onder ogen durven blijven zien en continu de systemen blijven verbeteren. Daarnaast werkt verzekeraar Baloise mee in het ecosysteem, niet alleen aan de veiligheidsstudies, maar ook aan het product en de procedures om bij mogelijke problemen een correcte afhandeling voor mogelijke betrokkenen te verzekeren. Dit alles zal toelaten om het medisch transport te verbeteren, zodat onze zorgsector verder effectief levens kan blijven redden.”

www.helicus.aero

Geef een reactie