Typ om te zoeken

Legal

Operatie van lange adem met zware juridische en financiële implicaties

Delen

REEKS: EFFECTEN VAN DE ZESDE STAATSHERVORMING
De zesde staatshervorming ging officieel in op 1 juli 2014. Dat is intussen ruim een jaar geleden, maar van op volle snelheid draaien is nog geen sprake. Bij dergelijke complexe materie komen een hoop overgangs- en uitvoeringsmaatregelen kijken. Toch wil Actual Care al een eerste keer de balans opmaken van de implicaties voor de gezondheidszorg. Voorafgaand aan enkele indringende testimonials tekenen we als geheugensteuntje eerst nog even de krijtlijnen van deze mega-operatie.
De basis van de zesde staatshervorming werd reeds in 2011 gelegd door het zogenaamde vlinderakkoord tussen de toenmalige acht federale regeringspartijen. De overheveling van bevoegdheden in de gezondheidszorg aan de gemeenschappen behoorde tot de blikvangers, maar de grootste aandacht van de media ging uit naar de splitsing van de kieskring en het gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde, en sindsdien vloeide vooral inkt over de belastingaftrek voor de enige en eigen woning, ofte woonbonus.
De overdracht van bepaalde bevoegdheden naar de deelstaten heeft vanzelfsprekend ook serieuze consequenties voor de financiering ervan. In totaal gaat het op jaarbasis om ongeveer 20 miljard euro. Daarvan heeft ruim een vierde te maken met gezondheidszorg. Daarbij is meer dan de helft van deze gezondheidsenveloppe (2,9 miljard) bestemd voor de financiering van de oudereninstellingen. Planning, toezicht en erkenning waren reeds voordien bevoegdheden van de gemeenschappen. De prijsregulering was evenwel een aangelegenheid voor de FOD Economie, terwijl de kostenfinanciering grotendeels een zaak voor het RIZIV was.
 

Van woonzorgcentra tot -decreet

Voortaan wordt alle heil verwacht van de woonzorgcentra (WZC’s), die de plaats dienen in te nemen van de bestaande versnippering en verwarring rond de bedden die respectievelijk onder de noemers rust- en verzorgingstehuizen (RVT’s) en rustoorden voor bejaarden (ROB’s) vielen. De deelstaten hebben sedert 1 juli 2014 de volle bevoegdheid over dit domein, financiering van de zorgkosten inbegrepen. In de praktijk blijft alles voorlopig bij het oude, want er loopt een overgangsregeling die geldt tot eind 2017.
Die regeling is geen overbodige luxe, want er zijn een pak onzekerheden die gestoeld zijn op (het gebrek aan) juridische grondslagen. Die houden in Vlaanderen onder meer verband met het woonzorgdecreet, de positie van de andere zorgcentra (centra voor dagverzorging, centra voor kortverblijf, psychiatrische verzorgingstehuizen en beschut wonen) en vooral de financiering. Is het systeem – met name het hele welzijns- en gezondheidsbeleid in Vlaanderen – überhaupt betaalbaar? De taskforce van het VIPA (Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden) heeft in ieder geval de handen meer dan vol.
 

Enkel categorale ziekenhuizen

Tot genoemde portefeuille behoort ook de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB). Technisch een aparte regeling is dan weer uitgewerkt voor de revalidatieovereenkomsten, maar het resultaat is min of meer hetzelfde: ook die deals werden officieel van het RIZIV overgeheveld naar de deelstaten, maar de federale administratie blijft verder de dossiers opvolgen tot het einde van de overgangsperiode op 31 december 2017.
De federale overheid blijft bevoegd voor de programmatie en financiering van de universitaire en de algemene ziekenhuizen. De Vlaamse overheid krijgt dan weer de volle bevoegdheid, programmatie incluis, over de categorale ziekenhuizen, met andere woorden ziekenhuizen die specifieke zorg voor een bepaalde categorie bieden, in casu de geïsoleerde geriatrische diensten (G-diensten) en de geïsoleerde diensten voor behandeling en revalidatie (Sp-diensten). Voorlopig vallen deze diensten vallen toch nog onder de (federale) ziekenhuiswet.
 

Eerstelijnsgezondheidszorg

Een vergelijkbaar overgangsregime geldt net zo goed voor de ondersteuning van gezondheidsberoepen in eerste lijn en organisatie van de eerstelijnsgezondheidszorg – een hele mondvol. Concreet is de Vlaamse overheid per 1 juli 2014 bevoegd geworden voor: de ondersteuning van huisartsen en de opstart van hun praktijken; de erkenning en financiering van huisartsenkringen (bijvoorbeeld bij de organisatie van wachtdiensten); de Geïntegreerde Diensten voor Thuisverzorging (GDT’s), die bestaan uit eerstelijnszorgaanbieders zoals huisartsen, verpleegkundigen en vroedvrouwen; diensten voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg; en lokale dienstencentra en OCMW’s.
Hetzelfde is van toepassing voor de Lokale Multidisciplinaire Netwerken (LMN’s), zijnde pilootprojecten die de zorgtrajecten bij diabetes type 2 en chronische nierinsufficiëntie ondersteunen door samenwerking tussen huisarts, specialist en andere gezondheidswerkers. Het lijstje wordt vervolledigd met de palliatieve samenwerkingsverbanden en de multidisciplinaire begeleidingsequipes voor palliatieve verzorging (MBE’s).
 

Revalidatieovereenkomsten

Het RIZIV heeft met diverse instellingen uit de deelstaten revalidatieovereenkomsten afgesloten die gelden vanaf 1 juli 2014. Het RIZIV betaalt de verstrekkingen aan de patiënten alvast tot het einde van de overgangsperiode op 31 december 2017. Deze revalidatieovereenkomsten situeren zich in hoofdzaak binnen de geestelijke gezondheidszorg, de verslavingszorg en de Centra voor Ambulante Revalidatie; en dan zijn er ook nog revalidatieovereenkomsten die iets moeilijker te catalogeren zijn, zoals bijvoorbeeld rond eenheden voor respijtzorg en de multidisciplinaire evaluatie van rolstoelen.
 

Verschillende visa voor erkenning

Geen overgangstoestand maar wel een spagaat werd met de zesde hervorming in het leven geroepen inzake de bevoegdheid van toelating tot gezondheidsberoepen. Na het behalen van een diploma schrijft de procedure aan de gegadigden een erkenning en een visum voor. Die erkenning behoort voortaan tot de prerogatieven van de Vlaamse overheid, maar de aflevering van het visum blijft wel uitdrukkelijk federaal. Er wordt alleen onderscheid gemaakt tussen verpleegkundigen, vroedvrouwen en ziekenhuisapothekers, die zich voor hun visum dienen te wenden tot de Provinciale Geneeskundige Commissie (PGC) waar ze hun beroep wensen uit te oefenen, en de artsen (huisartsen en specialisten), tandartsen, paramedici, zorgkundigen en kinesitherapeuten die terecht moeten bij de Dienst Erkenning Gezondheidszorgberoepen van de FOD Volksgezondheid.
 

Voorkomen en sensibiliseren

Een laatste pakket overgehevelde bevoegdheden op het vlak van gezondheid valt onder de hoofding preventie- en sensibiliseringsacties. De middelen die de overheid hiervoor inzet, worden overgedragen naar de deelstaten. Een actie die hieronder valt, is het intussen wijdverbreide bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker (tweejaarlijkse test van de stoelgang voor mensen tussen 56 en 74 jaar). Voor tabaksontwenning (terugbetaling via ziekenfonds van consultaties bij een arts of een erkend tabacoloog) loopt de overgangsperiode op 31 december 2015 ten einde. Bij het Fonds ter bestrijding van verslavingen (met naast tabak ook een luik alcohol, drugs en psychofarmaca) behoren de middelen sinds 1 januari 2015 aan de deelstaten.
Vaste prik inzake preventie en sensibilisering zijn voorts: de vaccinatiecampagnes (basisvaccinatie voor kinderen en jongeren, gratis herhalingsvaccins tegen difterie, tetanus en kinkhoest voor volwassenen, en gratis griepvaccins voor bewoners van woonzorgcentra), de mondgezondheidszorg (project glimlachen.be voor scholen), het hittegolf- en ozonpiekenplan en het Nationaal Voedings- en Gezondheidsplan (NVGP). In deze laatste gevallen wordt nog gewacht op een wetgevend initiatief van de Vlaamse overheid die officieel reeds titularis is van deze bevoegdheden.
 

Groenboek

Tot zover een eenvoudig overzicht van die zesde staatshervorming. Voor wie volledigheid nastreeft, is het Groenboek zesde staatshervorming, dat de Vlaamse overheid publiceerde, een belangrijke tool. Het onderdeel gezondheidszorg alleen al bestaat uit 148 pagina’s. Het document is consulteerbaar en kan gedownload worden op www.vlaanderen.be/nl/publicaties/detail/groenboek-zesde-staatshervorming. Let wel dat dit document dateert van september 2013. We zijn nu twee jaar verder, maar sindsdien is vooral duidelijk dat het klassiek Willem Elsschot gezegde ‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren’ hier bijna letterlijk van toepassing is. In de volgende edities zal Actual Care focussen op een aantal specifieke beleidsdomeinen.

Dagcentra vallen onder de bevoegdheid van de deelstaten, algemene ziekenhuizen blijven federaal omkaderd.

Dagcentra vallen onder de bevoegdheid van de deelstaten, algemene ziekenhuizen blijven federaal omkaderd.


 
 

Tags:

Je houdt waarschijnlijk ook van

Geef een reactie