Typ om te zoeken

In the spotlight Legal Ziekenhuizen

Het hoe en waarom van ziekenhuisnetwerken

Delen

v.l.n.r Ronny Goethals, Eric Van Zele en Bernard Ceriez

Het zorglandschap in België wordt steeds complexer. Ziekenhuizen komen daardoor meer en meer onder druk te staan. Ze moeten concurrentieel blijven én een volledig en kwalitatief zorgaanbod verlenen. Om daar een antwoord op te bieden, koos de overheid in februari officieel voor de invoering van ziekenhuisnetwerken.  

Dat houdt in dat tegen 2020 elk ziekenhuis deel moet uitmaken van een netwerk. Zon ziekenhuisnetwerk moet over een erkend rechtspersoon beschikken, moet geografisch aansluitend zijn, en moet samenwerken op het vlak van (basis)zorg. In Vlaanderen mogen er maximaal dertien netwerken gevormd worden, in Wallonië acht en in Brussel vier.  

In Vlaanderen moet elk netwerk een officiële aanvraag indienen tegen 15 oktober, al hoeven de officiële statuten van het netwerk nog niet klaar te zijn tegen die deadline. Goed nieuws voor sommige netwerken, die eerst nog aan de voorwaarde erkend rechtspersoon’ moeten voldoen. In Brussel is het dan weer wachten op wetgeving die samenwerking tussen private en publieke ziekenhuizen mogelijk maakt. Nog heel wat werk aan de winkel dus.  

Maar hoe is het idee van een ziekenhuisnetwerk eigenlijk tot stand gekomen? En wat zijn zo de voordelen?  

Ziekenhuisnetwerk Kempen 

Jo Leysen (Gedelegeerd bestuurder van AZ Turnhout)

We stelden onze vragen aan gedelegeerd bestuurder Jo Leysen van AZ Turnhout. Hij legt uit: Het idee van samenwerking over de grenzen van ziekenhuizen heen is natuurlijk niet nieuw. In veel regios waren er al heel wat initiatieven bezig. Niet verwonderlijk, want de krachten bundelen is gewoon een logische stap. Door zaken te concentreren ga je een stuk meer expertise opbouwen, en dus meer kwaliteit. Ook ga je op die manier meer economisch verantwoord te werk. 

Dat economische aspect is meteen een erg belangrijke drijfveer voor de invoering van ziekenhuisnetwerken. De kosten lopen immers jaar na jaar hoger op. Die kosten drukken, zonder in te boeten op vlak van kwaliteit, is de uitdaging. De ziekenhuisnetwerken kunnen daar een antwoord op bieden, maar dan moet er wel nog één en ander veranderen op vlak van financiering, aldus Jo Leysen.    

Financiering gebeurt vandaag de dag op basis van prestaties, en op het niveau van het individuele ziekenhuis, niet het netwerk. Het gevolg is dat samenwerking eigenlijk bestraft wordt. Een dienst delen met een ander ziekenhuis zorgt immers voor minder inkomsten voor het eigen ziekenhuis. Als je een echt goede samenwerking wil bekomen, dan moeten we komen tot een eenheid van vermogen. Je kan niet een beetje’ concurrent zijn van elkaar. 

Het is één van de grootste hindernissen in het verhaal van de ziekenhuisnetwerken. Al heeft het ziekenhuisnetwerk Kempen er duidelijk goede moed in. Jo Leysen: “We vertrekken van een stevige basis. We organiseren al jaren samenaankopen en hebben een studie laten maken over onze zorgondersteunende processen. Ons netwerk telt bovendien vier ziekenhuizen met relatief weinig overlap. Alles valt hier mooi op zijn plaats.  

E17-ziekenhuisnetwerk 

Ook in andere regios wordt al langer gewerkt aan een goede verstandhouding en samenwerking tussen ziekenhuizen. Dat vernamen we tijdens ons gesprek met netwerkvoorzitter Eric Van Zele, medisch directeur AZ Maria Middelares Ronny Goethals, en algemeen directeur Sint-Jozefskliniek Izegem Bernard Ceriez, allen van het E17-ziekenhuisnetwerk.

Ronny Goethals: “In 2015 werd al een onderling akkoord getekend tussen de eerste drie ziekenhuizen. Het leek voor ons op dat moment evident dat zo’n samenwerking een aantal duidelijke meerwaarden zou creëren die je als solitair ziekenhuis niet kan bekomen.” Zo vallen bij een samenwerking tussen ziekenhuizen heel wat economische schaalvoordelen te rapen. Om die te identificeren, bleek de externe blik van onafhankelijk voorzitter Eric Van Zele meteen een duidelijke meerwaarde. Dankzij zijn kennis en expertise uit de private sector is hij in een aangewezen positie om het zorglandschap in België met nieuwe ogen te bekijken.

“De basisprincipes die we hier moeten toepassen om de netwerken vorm te geven, zijn eigenlijk vrij gelijklopend met de economische realiteiten van grote bedrijven,” vertelt Eric Van Zele. “Bij zulke bedrijven kan men door samenwerking tussen de verschillende departementen en vestigingen in verschillende landen meer efficiënt werken en betere kwaliteit leveren.” Ronny Goethals vult aan: “Als we dankzij samenwerking binnen een netwerk efficiënter kunnen werken, dan verhoogt onze investeringscapaciteit. Plots kunnen we grotere stappen maken. Zo kunnen we de kwaliteit van de zorg nog meer verbeteren.“

Dat klinkt als muziek in de oren, maar ook in het E17-ziekenhuisnetwerk stoot men op het probleem van financiering. Bernard Ceriez: “De wetgeving is op vlak van financiering nog niet afgestemd op het nieuwe systeem van ziekenhuisnetwerken. Als je bepaalde dingen gaat concentreren op één plek, moeten er ook afspraken zijn over hoe dat financieel geregeld wordt. En daar is momenteel nog geen wetgeving voor.”

Met zeven deelnemende ziekenhuizen was de vorming van het E17-ziekenhuisnetwerk geen sinecure. Dat het netwerk toch tot stand is kunnen komen, is volgens Ronny Goethals vooral te danken aan de goede verstandhouding tussen de ziekenhuizen. “Doorheen het proces van de netwerkvorming ben ik op talloze vergaderingen aanwezig geweest waarvan ik dacht: wat hebben we nu eigenlijk gerealiseerd? Maar als ik daar nu op terugkijk, dan hebben we met al die gesprekken in de eerste plaats wederzijds vertrouwen gecreëerd. We hebben elkaar leren begrijpen.”

Bernard Ceriez beaamt: “Dat vertrouwen is het belangrijkste wat er de afgelopen jaren gerealiseerd is. Het is een absolute voorwaarde om vooruit te kunnen.” Volgens Eric Van Zele is dat vertrouwen ook enkel mogelijk omdat de deelnemende ziekenhuizen vanuit eenzelfde basisfilosofie vertrekken. “We geloven dat we een beter resultaat bieden aan de patiënt en aan de overheid door samen te werken. Dat gemeenschappelijk geloof is wat ons kleurt, als netwerk.”

Geef een reactie