Typ om te zoeken

HR

In transitie: de toegang tot de zorgberoepen

Delen

“VDAB is vragende partij voor helderheid op alle bevoegdheidsniveaus”

Om de huidige opleidingsvolumes aan HBO5- en bacheloropleidingen Verpleegkunde te kunnen behouden, is een langetermijnvisie op de zorgberoepen nodig. Dat zeggen Kennisbeheerder Zorg & Onderwijs Luc Geneyn en Strategisch Accountmanager Zorg & Onderwijs Peter De Tollenaere. “De inspanningen die VDAB levert voor de social profit stijgen al 20 jaar op rij.”
 
VDAB leidt almaar meer kandidaten toe naar opleidingen Verpleegkunde, maar zijn er op de arbeidsmarkt nu meer of juist minder verpleegkundigen nodig?
“Voor jobs als verpleegkundige komen 6 à 7 kandidaten per vacature opdagen”, zegt Luc Geneyn. “Dat is niet zo gek veel, want veel verpleegkundigen-werkzoekenden zijn niet noodzakelijk mensen die het beroep nog kunnen en willen uitoefenen. Vandaar nog steeds het knelpuntkarakter van het beroep. We merken bij de VDAB voorlopig géén algemene stijging van het aantal vacatures voor verpleegkundigen, hoewel er in steden als Antwerpen en Gent nog tekorten blijven. Natuurlijk worden de meeste vacatures intern opgesteld en ingevuld met stagiairs. Mocht het aantal vacatures nu plotseling stijgen, dan gaan we natuurlijk wel extra initiatieven nemen. Op dit moment zijn volgens onze cijfers, mede door besparingen in de gezondheidszorg en de aanwervingsstop, de tekorten grotendeels weggewerkt. Vanaf 2020 zou er inderdaad opnieuw een tekort kunnen ontstaan.” Peter De Tollenaere beaamt: “We kunnen het eens zijn met de stelling dat door de dubbele vergrijzing de zorgvraag zal toenemen, maar we stappen niet zomaar in een verhaal dat die vraag ‘explosief’ zal stijgen. Verschillende zorginstellingen en ziekenhuizen schrappen op dit moment zelfs jobs vanwege fusies, besparingen… en ook de studie van professor Jozef Pacolet (KU Leuven) poneert dat ‘de grote gap op de arbeidsmarkt tussen vraag en aanbod in de zorgsector ondertussen weggewerkt is.”
 
Even kijken dan naar de instroom naar de opleidingstrajecten Verpleegkunde: kiezen kandidaten eerder voor HBO5-opleidingen of voor de bachelor Verpleegkunde?
“VDAB helpt het knelpuntkarakter van zorgberoepen aan te pakken door zij-instromers op te leiden”, zegt Peter De Tollenaere. “De twee belangrijkste beroepen waar wij op focussen zijn nog steeds verzorgenden/zorgkundigen en verpleegkundigen. Daar blijven we massaal op inzetten. In 2014 registreerden we 4019 VDAB-opleidingstrajecten Verpleegkunde – die vooral in ziekenhuizen terechtkomen, minder in rusthuizen – en 3350 opleidingstrajecten voor Zorgkunde of om verzorgende te worden. Dubbel zoveel kandidaat-verpleegkundigen, waaronder veel laaggeschoolden, trekken naar HBO5-opleidingen als naar de professionele bachelor. VDAB-profielen zijn gegeerd bij werkgevers in de sector omdat ze wat ouder zijn en levenservaring hebben, zeker wanneer ze in ouderenzorg terechtkomen. Bovendien bieden we deeltijdse trajecten aan voor zorgkundigen die zich willen bijscholen tot verpleegkundige. De cijfers tonen vooral aan dat VDAB hard inzet op duurzame tewerkstelling. Werkzoekenden die de opleiding Verpleegkunde willen volgen, kunnen dat aan verschillende hogescholen, met de steun van VDAB. Zorgkundigen krijgen een opleiding via gezinszorgdiensten en CVO’s – die laatsten leveren een diploma Zorgkunde af wanneer de werkzoekende al beschikt over een secundair diploma. We organiseren die opleidingen niet zelf. Concreet bestaat de steun vooral uit studiefinanciering. Mensen behouden ook hun stempelgeld en we betalen bijvoorbeeld ook voor kinderopvang. Vooraf screenen we op competenties – de studie vereist een stevig engagement van minstens drie jaar. Wie kiest voor Verpleegkunde kan kiezen tussen HBO5 en een professionele bachelor. De keuze wordt gemaakt tijdens een loopbaangesprek.” Niet iedereen kan met een VDAB-subsidie starten, zegt Peter De Tollenaere. “Wie al een bachelor heeft, kan via VDAB in principe niet nog eens een opleiding Verpleegkunde volgen. Die moet de opleiding zelf bekostigen. Luc Geneyn: “Ook de RVA ondersteunt enkel cursisten zonder diploma. Met een hoger diploma opnieuw gaan voor een hoger diploma kan dus niet – uitzonderingen niet te na gesproken. We proberen de minder hooggeschoolden ook een kans te geven op een diploma om hun loopbaankansen te vergroten. Die gaan momenteel uiteraard naar de HBO5-opleiding omdat ze meer slaagkansen hebben.”
 
Zijn die niveaus vol te houden? Waar moeten de accenten komen te liggen en blijven verpleegkundigen in de toekomst via VDAB in even groten getale naar de arbeidsmarkt toestromen?
Peter De Tollenaere: “Daarvoor is er nog te weinig duidelijkheid over het federale beleid voor Gezondheidszorg. Er moeten dringend knopen worden doorgehakt over welke jobs wel en niet langer gesubsidieerd worden in ziekenhuizen en RVT’s. Pas dan kan VDAB de opleidingsvolumes bepalen. Het huidige beleid is in de toekomst niet langer betaalbaar. 17 procent van de beroepsbevolking werkt in de social profit (bron: sectorconvenant 2013-2014 tussen de Vlaamse Regering en de sociale partners van de social profit), in 1998 was dat 5,9 procent. Daarom gaat men op zoek naar oplossingen en wordt er federaal een aangepast beleid uitgewerkt. Maar zolang we niet weten welke profielen in dat federaal kader gesubsidieerd worden – ik vermoed dat dit een kwestie van weken is – kunnen wij geen grote aanpassingen doen aan ons beleid. Luc Geneyn: “Mogelijk wordt er rekening gehouden met de opkomst van eerstelijnszorg. Ook dat verandert het zorglandschap, wat dan weer een vraag naar andere profielen met zich mee kan brengen. Regionaal verschillen de noden ook: in grote steden is er meer tekort aan verpleegkundigen dan elders en daar leiden we via VDAB Servicepunten Zorg mensen nog volop toe naar de opleidingen.” Peter De Tollenaere: “Men zoekt naar alternatieven, zeker in de residentiële zorg: kijk maar naar het verminderde aantal ligdagen na een bevalling. Thuiszorg wint aan belang. De uitbreidingsvraag naar bepaalde profielen hangt af van het zorglandschap en het beleid. VDAB blijft ondertussen wel dezelfde klemtonen leggen, tot de federale overheid beslist waar de nieuwe focus moet gaan liggen, VDAB biedt op jaarbasis 10.179 trajecten aan. Deze trajecten zijn zowel oriëntatiemodules, ingroeimodules, voortrajecten social profit als opleidingen verpleegkunde, verzorgende, zorgkundige, kinderopvang, opvoeder, logistiek assistent, apotheekassistent, tandartsassistent, doktersassistent, begeleider sociale economie… De middelen moeten verdeeld worden. Momenteel leveren we in ieder geval voldoende inspanningen op basis van de afspraken met de social profitsector. We stemmen verschillende keren per jaar af met VIVO en FE.BI om onevenwichten tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt aan te pakken.”

Tags:

Geef een reactie