Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

Is veiligheid van de zorg een evidentie?

Delen

“Ondanks de dagdagelijkse inzet van vakbekwame en gedreven professionals lopen in de gezondheidszorg dingen af en toe verkeerd. Al te vaak wordt daarbij onmiddellijk gekeken naar de zorgverlener die geconfronteerd met een incident. Het proces dat daar aan vooraf gaat, wordt daardoor soms uit het oog verloren. Dat is jammer want het ontstaan van incidenten is veelal een complex gegeven, waarbij heel wat risicofactoren kunnen bijdragen tot het ontstaan van (on)veiligheid. Zo zijn er risicofactoren die eigen zijn aan de patiëntenpopulatie. De complexiteit van een pathologie, comorbiditeiten en polypharmacie kunnen hierbij vernoemd worden. Het uitvoeren van een routine-ingreep wordt heel wat moeilijker indien het bijvoorbeeld een patiënt betreft met diabetes, verhoogde bloeddruk en een stollingsstoornis.
Daarnaast zijn er ook risico’s verbonden aan het gebruik van apparatuur en techniek in de zorg voor patiënten. De grote complexiteit van toestellen en de impact van techniek op de gezondheidszorg kan een risico betekenen voor veilige zorg.
Verder zijn er ook factoren als organisatorisch falen die te maken hebben met de manier waarop zorgprocessen zijn ingericht.
Een vierde groep van risicofactoren vloeit voort uit het menselijk handelen, waarbij communicatie, het gebrek aan kennis, maar ook factoren zoals vermoeidheid en vergetelheid kunnen genoemd worden.”

Sluimerende gebreken en actieve errors

“Naast de verschillende soorten van risicofactoren wordt voor het ontstaan van een incident vaak nog een onderscheid gemaakt tussen sluimerende gebreken en actieve errors. Actieve errors ontstaan meestal aan het einde van een (zorg)proces en kunnen herleid worden tot een gebrek aan kennis of een ongewenst en veelal onbewust gedrag bij de zorgverlener. Een voorbeeld hiervan is de verpleegkundige die de verkeerde dosis van een geneesmiddel toedient, maar ook de arts die een ‘verkeerde kant-ingreep’ uitvoert. Sluimerende gebreken ontstaan meer diffuus in het ziekenhuis, vloeien voort uit de organisatie van de processen of uit de wet- en regelgeving en kunnen verweven zijn met de cultuur op een afdeling of binnen het ziekenhuis. Voorbeelden hiervan zijn een te hoge werkdruk, een pover opleidingsniveau, verouderde apparatuur, onderbetaling, weinig appreciatie krijgen, niet aangepaste werkcondities, slechte werkschema’s, vermoeidheid, stress, emoties en de onderlinge relaties tussen collega’s.”

Afstappen van een persoonsbenadering

“Enkel de aandacht fixeren op de zorgverlener die zich aan het proces bevindt, impliceert al vaak een idee van ‘schuld’ en ‘straf’. Een dergelijke houding is niet alleen onrechtvaardig tegenover de betrokkene, maar levert bovendien ook weinig leerkansen op en biedt weinig ruimte aan procesoptimalisatie. Enkel door alle beïnvloedende factoren en basisoorzaken mee te nemen in een procesanalyse, kunnen gerichte en effectieve verbeteracties gedefinieerd worden. Indien we aan zorgverleners vragen om incidenten te melden, met de bedoeling om daaruit te leren, is het van essentieel belang om een veilige meldcultuur te creëren, waarbij professionals ervan uit kunnen gaan dat incidenten niet tegen hen gaan gebruikt worden, maar een middel vormen om processen veiliger te maken naar de toekomst toe.”

Wetgevende context

“Binnen de strikt wetgevende context zijn er de laatste jaren verschillende initiatieven genomen met als opzet om patiëntveiligheid structureel in te bedden in de wetgeving. Zo werkte de federale werkgroep patiëntveiligheid een nota uit met beleidslijnen, die meteen ook de inspiratie vormde voor de aanpassing van de ziekenhuiswet. Deze werd echter tot vandaag niet opgepikt door de bevoegde minister. De principes werden wel meegenomen in de federale contracten ‘Coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid’ waarop de ziekenhuizen kunnen intekenen. Voor het contract van 2012 hebben 91,75% van de Belgische ziekenhuizen ingetekend. Hieruit kan afgeleid worden dat de sector het werken aan kwaliteit en patiëntveiligheid als een evidentie gaat beschouwen.”

Accreditatie en indicatoren

“Het werken aan patiëntveiligheid vraagt om een geïntegreerde en systematische benadering, ingebed in het kwaliteitssysteem van een organisatie. Heel wat Vlaamse ziekenhuizen bereiden zich volop voor op het verwerven van een ziekenbrede accreditatie en leggen zich toe op het werken met relevante proces- en outcome-indicatoren. Beide benaderingen leveren een actieve bijdrage in het werken aan patiëntveiligheid,” besluit Vera De Troyer.

KADER: Advies rond ‘Integrale kwaliteit van zorg’

In 2011 werd binnen een werkgroep van de Nationale Raad voor Ziekenhuisvoorzieningen een advies uitgewerkt omtrent ‘Integrale kwaliteit van zorg’. Hierin werden een aantal kapstokken aangereikt om kwaliteit en patiëntveiligheid te integreren in de ziekenhuiswetgeving en ziekenhuisfinanciering. Vanuit de ziekenhuiskoepels is er een grote bereidheid om in samenwerking met alle partners actief mee te werken aan het uitwerken van de daarin gestelde principes.
 

Tags:

Je houdt waarschijnlijk ook van

Geef een reactie