Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

Legionella: een sluipend gif

Delen

Legionella Pneumophila is een bacterie die de ziekte legionellose (ook wel de veteranenziekte genoemd) veroorzaakt. De aandoening ontstaat door de bacterie in te ademen, waarna ze zich in de longen nestelt. De ziekte die op longontsteking lijkt, maar op een andere manier moet worden behandeld, heeft ingrijpende gevolgen voor de besmette persoon en kan zelfs fataal zijn. Vooral zwakkere mensen (kinderen, zieken, bejaarden) zijn vatbaar voor legionella. Helaas manifesteert de bacterie zich voornamelijk in omgevingen waar dit type personen zich bevindt: ziekenhuizen, zorgcentra, scholen. Eric Scharstuhl, Zaakvoerder van Prime Water: “Eigenlijk is geen enkel gebouw met een collectieve watervoorziening veilig. Ook in hotels, sporthallen, zwembaden, wellnesscentra, gevangenissen, …, ligt legionella op de loer. In elk type sanitaire installatie kan er zich immers een biofilm vormen. Deze slijmerige afzettingen aan de binnenkant van leidingen bieden een ideale leefomgeving voor bacteriën. Om biofilmvorming te verhinderen, zou er nergens stilstaand water mogen zijn. Vandaar dat een correct ontwerp van, en de toepassing van juiste materialen in systemen en leidingen belangrijke wapens in de strijd tegen legionella zijn.”
 

Strikte wetgeving

Naar aanleiding van een uitbraak van de veteranenziekte in Kapellen in november 1999, waarbij 93 besmettingen werden geïdentificeerd en er vijf dodelijke slachtoffers vielen, publiceerde de Belgische overheid in 2002 een wet om legionella-besmetting te voorkomen. Deze werd twee jaar later aangepast en in 2007 door een nieuwe regelgeving vervangen. Luc Mouton, zaakvoerder van Aqua Services: “Elke sanitaire- en warmwaterinstallatie moet aan de 53 punten voldoen die in de ‘BBT’ (Best Beschikbare Techniek – nvdr) zijn opgenomen. Desinfectie en spoelen zijn hierbij een belangrijk item, aangezien nieuwe installaties bij de montage van de leidingen meestal vervuild geraken. Maar in concreto is de legionellawetgeving voornamelijk op temperatuursvereisen gebaseerd. Eén van de voornaamste maatregelen is dat warm water steeds een temperatuur moet hebben die boven de 55°C ligt, terwijl koud water onder de grens van 25°C dient te blijven. Ook belangrijk is de zogenaamde ‘vijf-meter-regel’. Tenslotte raadt de wetgever aan om stilstaand water in sanitaire installaties te vermijden. De regelgeving bepaalt tevens dat zorginstellingen hoge risicogebouwen zijn en dus een strikte controle en bestrijding van legionella-infecties dienen te doen. Maar elk openbaar pand met een collectieve watervoorziening moet zowieso een risicoanalyse doorvoeren en een logboek bijhouden van maatregelen die ze nemen om problemen op kritische punten tegen te gaan.”
 

Toch nog veel fouten

Bij een nieuwbouw of grondige renovatie, waar de leidingen, stookinstallaties en eventuele koeltorens worden vervangen, volstaat het om de ‘BBT’ te volgen. Toch worden daar nog geregeld fouten op gemaakt. Luc Mouton: “Nog al te vaak worden de leidingen voor koud en warm water te dicht bij elkaar geplaatst. Hierdoor ontstaat warmteoverdracht, waardoor het koude water de grens van 25°C overschrijdt. En dan is het hek natuurlijk van de dam. Een legionella-screening voor het aanbrengen van de stukadoorwerken, bevloering en plafond kan zeer veel problemen tijdens de uitbating voorkomen!” Andere frequent voorkomende fouten zijn: koud water dat een te hoge temperatuur bereikt doordat ze in warme ruimtes zijn geplaatst, waterbehandelingstoestellen die zich in te warme ruimtes bevinden, een onjuiste hydraulische balans van warmwaterinstallaties (waardoor bepaalde ringleidingen niet voldoende worden doorstroomd) en het niet toepassen van doorstroomexpansievaten. Luc Mouton: “Dergelijke problemen kunnen worden voorkomen door de installatie voor aanbesteding nog beter aan de ‘BBT’ af te toetsen. Helaas blijkt de materie nog bijlange niet door de studiebureaus en uitvoerders voldoende te zijn gekend.”
 

Wat met bestaande installaties?

In bestaande systemen kan u één van de drie alternatieve preventiemaatregelen doorvoeren die de wetgever heeft goedgekeurd. Luc Mouton: “NewTec Water Systems (het vroegere Ecodis) is een systeem dat de aanwezige zouten in het water naar vrije chloor omzet. Door het verhoogde chloorgehalte zullen bacteriën, zoals legionella, zich minder snel ontwikkelen. Belangrijk is wel dat het chloorgehalte nooit meer dan 0,25 mg/L mag bedragen indien het water ook voor menselijke consumptie wordt aangewend. Een tweede alternatief is de ‘Oxypern’, een systeem van Grundfos waarmee op de site chloordioxide wordt aangemaakt, dat vervolgens door middel van een doseerpomp automatisch in de sanitaire installatie wordt gebracht. Sinds november 2014 mag eveneens de techniek van koper-zilverionisatie worden toegepast. Dit systeem, de ‘Bifipor’, wordt door HollandWater gecommercialiseerd. In concreto worden een koperen en zilveren staaf in het leidingsysteem geplaatst. Daar wordt elektrische stroom doorheen gestuurd, waardoor het koper en zilver zich in ionen afscheiden. Aangezien de Legionella Pneumophila niet resistent tegen zilver of koper is, zal de bacterie worden afgedood. Bij deze drie alternatieven is het belangrijk dat alle leidingsdelen worden doorstroomd. Maar een groot voordeel is dat de wetgever bij deze oplossingen een insteltemperatuur van warm water onder de 50°C toelaat. Met andere woorden: het zijn energiezuinige systemen. Vandaar dat ze in toenemende mate eveneens in nieuwe installaties worden toegepast.”
 

Membraanfilters als noodmaatregel

Wanneer u toch een legionella-besmetting detecteert, dan moet u een ‘noodmaatregel’ treffen tot u de bron en oorzaak van de contaminatie hebt gedetecteerd en het probleem opgelost. De enige efficiënte aanpak bestaat dan in het plaatsen van membraanfilters op de tappunten. Eric Scharstuhl: “Het principe van een membraanfilter is vrij eenvoudig: het gaat om een soort van zeef met minuscule gaatjes die de bacteriën tegenhouden en het water doorlaten. Omdat u zelfs met het volgen van de BBT geen 100% garantie verkrijgt dat legionella niet zal optreden, blijft een regelmatige monstername noodzakelijk en raden we aan om kritische tappunten met zo’n membraanfilter uit te rusten. Het grote probleem zijn de douches: legionella kan er immers via aerosolen in de longen van mensen terechtkomen. Op afdelingen met echt heel zwakke patiënten vormen legionellaveilige douches het eindstuk van een sluitend beheersconcept.”
 

Tags:

Je houdt waarschijnlijk ook van

Geef een reactie