LADEN

Typ om te zoeken

HR In the spotlight

“Met visiegedreven opleidingen krijg je sterke teams”

Delen

In woonzorgcentrum Zuiderlicht staan de bewoners centraal. Om deze visie daadwerkelijk waar te maken, kregen alle medewerkers twee weken lang een intensieve opleiding om een nieuwe manier van werken te realiseren. Stad Gent streeft immers in alle woonzorgcentra naar een cultuur van hoogkwalitatieve zorgverlening. Opleidingen zorgen er voor dat de teams sterker worden en iedereen op dezelfde golflengte zit.

Woonzorgcentrum Zuiderlicht in Gent opende eind 2017 de deuren. De bewoner daadwerkelijk centraal zetten betekent in Zuiderlicht dat het woonzorgcentrum hun thuis is en dat ze dit ook werkelijk aanvoelen. De bewoners kunnen bijvoorbeeld naar wens wat langer slapen en zelf bepalen wat ze die dag zullen doen. De essentie van wat een bewoner nodig heeft, staat voorop. “We willen niet alleen een degelijke zorgverlening, maar ook een zinvolle dagbesteding aanbieden. Hierin hebben alle zorgmedewerkers een kerntaak, maar ze krijgen ook tijd om mee te helpen met andere taken die niet tot hun traditionele kerntaak behoren. Dit kan gaan van een gezelschapsspel spelen met bewoners of samen een wandeling maken. Niemand draagt een uniform. De bewoners en hun familie hebben een vaste plus-begeleider die fungeert als eerste aanspreekpunt”, zegt Zacariy Marchouh die het hele project vorm gaf en begeleidde. Omdat het om een nieuw woonzorgcentrum ging, kon een ontwerpteam van meet af aan alles ontwerpen vanuit een wit blad. “Dat had als voordeel dat we medewerkers konden selecteren die pasten in onze visie en dat we met een klein team heel gericht opleidingen op maat konden ontwerpen.”

Opleiding en coaching

Dit alles vergde een nieuwe manier van werken en organiseren, dit volgens de principes van de innovatieve arbeidsorganisatie, en het heeft ook een impact op de werknemers. Er komen veel organisatie-aspecten bij kijken; opleiding is daar een onderdeel van. Alle medewerkers doorliepen voor de komst van de bewoners een opleidingstraject van twee weken om hen vertrouwd te maken met de nieuwe manier van werken en organiseren. Naast organisatorische modules waren er ook technische en zorgtechnische modules. Iedereen werd gestimuleerd telkens zelf na te denken bij alles wat hij deed of doet, en of dit past in de visie. Je mag dit niet onderschatten, het is best wel indringend. “Ook al zijn de medewerkers geselecteerd op de vraag of ze onze visie delen, ze zijn het gewoon om te werken en te denken volgens een bepaalde manier. Voor hen is het echt wel een omschakeling.”

Hiërarchie

“Neem nu het aspect leiderschap en hiërarchie. Iedereen heeft geleerd dat de denkers dicteren wat de doeners moeten doen. In onze nieuwe manier van werken krijgen medewerkers verantwoordelijkheden die in traditionele structuren bij de leidinggevenden liggen, zoals planning. Omgekeerd wordt van de leidinggevenden verwacht dat ze meewerken op de vloer en zich niet in een bureau verschansen. Er is uiteraard nog hiërarchie maar deze wordt op een totaal verschillende manier ingevuld. Verder werken we met teams waarin onder meer onderhoudsmedewerkers, maar ook animatoren en zorgkundigen samen met verpleegkundigen in één team zitten en dat werkt motiverend”, zegt Zacariya Marchouh.

Coaching

Om alles goed te begeleiden, zijn er op de werkvloer ook teamcoaches. Klassiek zijn dat hoofdverpleegkundigen, maar dat hoeft in Zuiderlicht niet zo te zijn. Geregeld wordt er gepeild naar wat de medewerkers ter ondersteuning nodig hebben. De focus in de coachingsessies is om de teamcoaches te verstreken in hun nieuwe rol. Ze leren onder andere om niet alles op een directieve manier op te lossen, maar een andere vorm van leiderschap te hanteren. Teams bijvoorbeeld samen hun werkroosters laten invullen, vergt veel. En daar is de juiste begeleiding en coaching bij nodig. Hoe pak je als teamcoach conflicten aan die ontstaan doordat iedereen nu plots samen zijn werkroosters mag invullen? Dergelijke vragen worden behandeld in de coachingsessies.

Uiteenlopend opleidingsaanbod

WZC Zuiderlicht is een project van Stad Gent (vroeger OCMW). Benjamin Van Brande is vormingsconsulent voor onder meer Ouderenzorg binnen het ganse OCMW. Grosso modo is er een jaarlijks budget van 250 euro per medewerker per jaar. Dat bedrag omhelst enkel de opleidingskost. “Ons aanbod is heel uiteenlopend. Zo hebben we een traject voor leidinggevenden en voor nieuwe leidinggevenden. Zorgmedewerkers in woonzorgcentra kunnen cursussen volgen over bijvoorbeeld dementie, Parkinson of wondzorg. Deze thema’s zijn dus gerelateerd aan hun job. Een andere tak is gericht op sociale vaardigheden. Dat is bijvoorbeeld het omgaan met stress, efficiënt vergaderen of grenzenstellende zorg waarmee je agressie kan voorkomen enzovoort.”

Dynamiek

De woonzorgcentra van Stad Gent streven naar hoogkwalitatieve zorgverlening. De opleidingen maken het mogelijk dat dit peil gehandhaafd blijft en dat medewerkers op de hoogte zijn van nieuwe inzichten en technieken. “Er gebeurt meer wetenschappelijk onderzoek dan vroeger. Daardoor kunnen we trefzekerder werken, evidence based. Vroeger probeerden we soms een bepaalde methode uit. Dan luidde het ‘we hebben gemerkt dat iets minder goed loopt, dus zullen we het maar zus of zo aanpakken.’ De opleidingen helpen ook om iedereen op dezelfde golflengte te krijgen. Zorgmedewerkers hebben vaak een verschillende achtergrond zoals een andere vooropleiding of meer of minder ervaring. Zowat iedereen weet wel iets over dementie, maar dat kan sterk variëren. Sommigen kunnen onmiddellijk aan de slag op de afdeling voor personen metdementie, anderen voelen zich onwennig en kunnen ondersteuning goed gebruiken. Nog een voorbeeld is maaltijdzorg. Bewoners die niet zelfstandig kunnen eten, krijgen daarbij hulp. Vroeger stond de zorgkundige soms rechtop naast de bewoner en moest het eten zo snel mogelijk verlopen want de volgende wachtte. Nu zit de zorgkundige op ooghoogte en wordt er tijd uitgetrokken.”

Visie

Benjamin Van Brande geeft aan dat de Gentse woonzorgcentra werken aan een nieuw opleidingstraject voor alle medewerkers. “Er is een cultuurverandering ingezet waarbij we anders moeten gaan denken en ons anders moeten organiseren, met de bewoners als uitgangspunt, maar die evolutie willen we versterken en bestendigen. Verschillende aspecten komen aan bod: contacten met huisdieren, met kinderen, betrokkenheid enzovoort. De basisidee is te zorgen voor een optimale levenskwaliteit. Elk van onze woonzorgcentra vult dit nu al op zijn eigen manier in, rekening houdend met onder meer hun personeelsbezetting. De situatie in Zuiderlicht is weliswaar anders. Omdat we van nul konden beginnen, is Zuiderlicht een soort proeftuin. De bedoeling is om de lessen die we leerden uit Zuiderlicht mee te nemen naar onze andere woonzorgcentra, maar ook naar de volledige sector.”

Weerstand

Verandering roept soms weerstand en vragen op. “Wie kiest voor een job in een woonzorgcentrum heeft in zekere zin een roeping, anders hou je het niet vol. Belangrijk is hen te stimuleren en te ondersteunen. We weten dat er weerstand kan opduiken, maar daar gaan we ook mee om, we negeren het niet. Het komt er op aan medewerkers tijd te geven om zich aan te passen en te groeien in de job. Bij sommigen gaat dat vlot, bij anderen duurt het wat langer.” De videocoaches illustreren dit. Op afdelingen met personen met dementie maken collega’s filmpjes van elkaar en sturen die naar een expert. Die bekijkt hoe er wordt gewerkt en geeft verbetertips. “Daarna komt er een bespreking in groep. Die bredere context dient ook om duidelijke afspraken vast te leggen. Er was een medewerkster die aanvankelijk absoluut niet wou gefilmd worden, maar na het afronden van een eerste traject stond ze er heel positief tegenover. Het heeft geen zin hen te dwingen om deel te nemen, wel kan je hen laten zien wat de voordelen zijn. Zo krijg je sterkere teams.”

Geef een reactie