Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

Minder medische fouten: de aanpak van AZ Sint-Lucas (Gent)

Delen

“Onze focus is optimale patiëntveiligheid”

 
In alle ziekenhuizen gebeuren af en toe onbedoeld fouten. In sommige gevallen ervaart de patiënt er hinder door. Het komt er dan ook op aan de risico’s in te dijken. AZ Sint-Lucas in Gent zet zwaar in op een veiligheidsbeleid. Technologie helpt daarbij een handje.
In ziekenhuizen wordt de klok rond gewerkt door tal van teams op verschillende afdelingen. Het gaat om een omgeving waar alles punctueel moet verlopen. Af en toe gaat er in ziekenhuizen toch iets fout. Incidenten zijn bijvoorbeeld een verkeerde dosis medicatie, een besmetting door onzorgvuldige handhygiëne, een routineoperatie waarbij achteraf tal van complicaties komen kijken. Het zijn onbedoelde gebeurtenissen die nadelig zijn voor de patiënt – of misschien zullen zijn. Daarnaast zijn er bijna-incidenten waarbij er op tijd werd bijgestuurd zodat de patiënt er geen gevolgen van ervaart.
Ziekenhuizen voeren een veiligheidsbeleid om patiënten optimale zorg te kunnen verlenen. De overheid legt ook normen op zoals VIP². Ziekenhuizen kunnen ook op vrijwillige basis een accreditatietraject doorlopen en dan zijn kwaliteit en veiligheid cruciale factoren.
Veiligheid is een speerpunt en dat moet ingebakken zitten in de cultuur van het ziekenhuis. Mathieu Massart, directeur Facility en Technieken in AZ Sint-Lucas: “Patiëntveiligheid is het belangrijkste strategische doel, de uitwerking wordt getrokken door de medisch directeur. Hij heeft de verantwoordelijkheid om dit thema uit te rollen en projecten te coördineren. We gingen onder meer na aan welke parameters we vooral moeten werken en die kregen een rode vlag. Het gaat bijvoorbeeld om veilige operatieve zorg, veilige medicatie, veilige identificatie, het noodplan dat in crisissituaties onmiddellijk in werking moet treden.”
 

Cultuurverandering

Patiëntveiligheid een opdracht voor alle medewerkers. Jan Hebbrecht is diensthoofd Zorg. “We werken aan een cultuurswitch waarbij we sterk aandringen op het melden van alle fouten, ook de bijna-incidenten. We hopen er immers iets van te kunnen leren en ze in de toekomst te vermijden. Als er iets misloopt, voeren we een risicoanalyse uit met alle betrokkenen. Daarbij is het absoluut niet de bedoeling om mensen te viseren of iemand een blaam toe te werpen. Wel willen we preventief ingrijpen om te vermijden dat er zich nog dergelijke situaties zouden voordoen. Het vraagt ook veel communicatie en een open dialoog. Iedereen moet zich veilig voelen om fouten te signaleren. We benadrukken dat het de bedoeling is dat ook anderen eruit leren. Wanneer een afdeling geen enkel incident rapporteert, gaan we kijken, want zoiets is onmogelijk. Dat maken we bespreekbaar.”
 

Transparantie

De melding gebeurt door de medewerkers die het incident meemaakten of er van op de hoogte zijn. Dat kan ook anoniem. De medewerkers worden daar op voorbereid. Zo zijn er workshops om te verduidelijken hoe de melding het beste verloopt. “We hechten er immers heel veel belang aan dat de fouten transparant aan de oppervlakte komen, het is vooral belangrijk dat ze bespreekbaar zijn. In veel gevallen gaat het om een fout in het proces en moeten we dat aanpassen. Dat betekent niet dat dit altijd gevolgen heeft voor elke patiënt. Fouten zijn immers een samenloop van omstandigheden waarbij nog andere factoren een rol spelen. Dit kan de medische voorgeschiedenis zijn, of een combinatie van ziektes. Gelukkig zijn echt zware medische fouten zeldzaam”, aldus Jan Hebbrecht.
 

Veiligheidsparameters

Alle meldingen gaan naar de kwaliteitscel. Die bestaat uit twee voltijdse kwaliteitscoördinatoren en de hoofdgeneesheer. Daarnaast is er een leancoördinator die streeft naar het voortdurend verbeteren van de werkprocessen, wat ook de kwaliteit bevordert. “Bij systeemfouten bekijken we heel grondig welke veiligheidsparameters we kunnen invoeren. Tegelijkertijd moet het werkbaar blijven. Zo is identificatie van de patiënt belangrijk. Maar is het nodig dat bij elke handeling te controleren of dienen we ons te focussen op cruciale momenten? Nog een voorbeeld is handhygiëne. We willen vermijden dat er via de handen een mogelijke overdracht van een infectie is. Handhygiëne is essentieel. Als je dat te strikt toepast, zou een anesthesist voortdurend zijn handen moeten ontsmetten, soms tot 23 keer per patiënt. Dat is dus niet haalbaar, want bepaalde handelingen moet je na elkaar uitvoeren en dan is er geen tijd om telkens de handen te ontsmetten. Vandaar bekijken we de meest cruciale momenten waarop het handen wassen echt wel moet.”
 

Technologie

Voor de registratie gebruikt het ziekenhuis het softwareprogramma iProva. Dat is gebruiksvriendelijk en – vooral – het laat toe om te analyseren tot de oorzaak van een fout bekend is. Op tal van domeinen kwamen er al aanpassingen. Staalafnames moeten heel correct gelabeld worden. De stalen moeten altijd traceerbaar zijn. Uiteraard is het ook essentieel om medicatie accuraat op te volgen. Medicatie met een hoog risico ligt in een aparte lade met een groen label. Wie daaruit iets nodig heeft, wordt eraan herinnerd om heel aandachtig te zijn om geen fouten te maken.
“We voeren geregeld checks uit. Een aantal verpleegkundigen gaat kijken op de afdelingen en gaat bijvoorbeeld na of de noodnummers gekend zijn, of de medische toestellen goed worden gebruikt. Ligt een patiënt op een decubitusmatras en is goed met het gewicht rekening gehouden? Is de fixatie goed gebeurd, is de familie verwittigd? We gaan in het dossier kijken. We zeggen het natuurlijk ook als het goed loopt, deze waardering stellen medewerkers op prijs: het biedt hen heel wat voldoening.”
 

Medische toestellen

“We hechten veel belang aan rapportage over de medische toestellen. We hebben een inventaris van alle apparatuur met gegevens, bijvoorbeeld van de risicoklasse waarin ze zijn ingedeeld. Er is een preventief onderhoudsplan waardoor we snel zien hoeveel toestellen er in onderhoud zijn, of een controle nodig hebben”, zegt Mathieu Massart.
Het ziekenhuis werkt met het softwarepakket Ultimo dat heel handig is om alle gegevens bij te houden. “In oktober 2015 wonnen we de Ultimo Award Belgium waar we heel blij mee zijn, want de tool is zinvol om te voorkomen dat medische toestellen worden gebruikt die niet goed onderhouden zijn en dus finaal om patiënten te redden en een uitstekende dienstverlening aan te bieden. Vroeger belde de zorgverlener om een defect toestel te melden. Hij wist niet altijd wanneer er een reparatie mogelijk zou zijn. Nu is het hele proces te traceren en de zorgverlener weet waar hij aan toe is. Doordat we nu perfect weten welke toestellen er in het ziekenhuis zijn, kunnen we de kosten verlagen. Met de inventaris hebben we de mogelijkheid te standaardiseren en hoeven we minder apparatuur aan te kopen.
De zorginspectie kwam dit jaar onaangekondigd langs om onze aanpak te bekijken. Ze controleerden 43 toestellen en die waren allemaal in orde, een uitstekend resultaat. Maar uitstekende software alleen is onvoldoende. Iedereen moet er alert voor zijn en goed omgaan met de toestellen. We zorgen voor opleidingen zodat onze medewerkers de toestellen goed kennen, nieuwe toestellen testen we vooraf uit.
Zo werken we in de OK’s met de safety surgery checklist zodat we goed weten dat alles veilig is voor de ingreep begint. Het is een controlemiddel en het stelt de zorgverleners gerust omdat alles in orde is en klaar ligt. Het vergt wat tijd vooraf, maar eigenlijk win je tijd want je hoeft niet vlug nog ergens op zoek naar te gaan.” Toch is werkdruk een aandachtspunt, want er is nu veel meer registratie en dat vergt tijd. “Het maakt deel uit van veranderingsmanagement. Om het te laten slagen is de medewerking van iedereen nodig. Over het algemeen zijn de reacties positief. Het is bij dergelijke processen vaak zo dat sommigen nemen het voortouw nemen, anderen hebben iets meer begeleiding nodig. Belangrijk is dat de directie volledig achter het idee staat, wat bij ons zeker het geval is.”
 

Investeren

AZ Sint-Lucas realiseerde een gloednieuw paviljoen, de zorgkamer van de toekomst. Dat kreeg de naam SLiM, Sint-Lucas Innovatieve Modelkamer. Het interieur is vernieuwend, heel wat medische verwijzingen zijn weggewerkt zodat de sfeer huiselijker is. Voorts is gewerkt met de nieuwste technologie. “Het was ook een denkoefening in veiligheid. Waar komen de stopcontacten, kan de patiënt zich nergens bezeren, is de vloerbekleding niet te glad enzovoort. Het is een proeftuin om innovatie te demonstreren en te evalueren door patiënten en familie, maar ook de zorgverleners en de ondersteunende diensten”, zegt Jan Hebbrecht. Ook de noodvoorziening vergde een flinke investering. Het elektriciteitsnet is beveiligd voor de hele site, dus niet alleen voor kritische toestellen. De reden is immers dat gewone IT, zoals laptops, steeds belangrijker worden. Maar ook medische apparatuur is steeds meer met een computer verbonden. Bij een stroompanne verlies je met dit noodplan zelfs geen seconde, dus je hoeft de machines niet opnieuw op te starten. Ook dat draagt bij aan patiëntveiligheid.
 

Tags:

Je houdt waarschijnlijk ook van

Geef een reactie