Typ om te zoeken

In the spotlight Legal Woonzorgcentra Ziekenhuizen

Nieuw kader voor de inzet van gecertificeerde sociaal tolken en vertalers

Delen

Sociaal tolken en vertalers worden ingeschakeld om de dienstverlening aan anderstaligen vlotter te laten verlopen. Zij krijgen een opleiding en gaan discreet en objectief te werk. De vergoeding voor deze tolken en vertalers is vanaf 2020 gelijkgeschakeld. Dat komt door het nieuwe kader dat uitgerold wordt in uitvoering van het Vlaamse Integratie- en Inburgeringsdecreet van 2013.  

Nieuwkomers of anderstaligen die het Nederlands nog niet voldoende onder de knie hebben, vinden soms de weg niet naar dienst- of hulpverlening. Hoe zit het gezondheidssysteem in elkaar? Wat verwachten scholen van de leerlingen en de ouders? Waar kunnen ze Nederlands leren en wat is een huurwaarborg? Het is niet gemakkelijk om je weg te vinden als je de taal niet spreekt.  

In Vlaanderen is er het systeem van ‘sociaal tolken en vertalen’. Ellen Coopmanwoordvoerder Agentschap Integratie en Inburgering: “Het is een professioneel, kwaliteitsvol uitgebouwd aanbod. Sociaal tolken en vertalers ondersteunen voorzieningen en diensten in hun communicatie met een publiek dat het Nederlands niet of nog niet goed machtig is. Deze diensten doen vaak heel wat inspanningen om hen te bereiken, maar botsen op een taalkloof.” Dat is jammer omdat nieuwkomers daardoor soms niet in orde zijn met hun papieren, bepaalde regels niet kennen of hulpverlening mislopen. Hun integratie wordt daardoor vertraagd of bemoeilijkt, terwijl er wel de intentie is om deel uit te maken van de samenlevingSociaal tolken en vertalers worden ingezet op een zeer ruim terrein. Gezondheid, welzijn en onderwijs behoren tot de meest gevraagde domeinen. 

Neutraliteit 

Familie of vrienden die het Nederlands wel al vrij goed kennen, kunnen in principe fungeren als tolk. Soms gaan kinderen die via school al wat Nederlands kennen, mee met een ouder naar de dokter om te vertalen. Maar dat is allerminst ideaal. Ellen Coopman: “Sociaal tolken en vertalers focussen zich op de hulp- en dienstverlening. Voor dergelijke gesprekken zijn volledigheid, accuraatheid, neutraliteit en discretie belangrijk. Daarom is het aangewezen om met een erkende tolk te werken. Zij krijgen ook een waardenkader mee. Het correct overbrengen van informatie kan immers misverstanden vermijden, tot snelle en juiste diagnoses leiden en een probleemoplossend proces in een stroomversnelling brengen. Voor de opleiding staat het Agentschap Inburgering en Integratie in.  

Financiering 

Tot eind vorig jaar was de financiering niet uniform. Er zijn vier aanbieders van sociaal tolken en vertalers en die hanteerden elk een eigen vergoeding. Het ging om 45 euro/uur bij het Agentschap Integratie en Inburgering, en bij Brussel Onthaal, 36 euro/uur bij Atlas, 33 euro/uur bij InGentVanaf 1 januari 2020 zal een tolk 48 euro/uur verdienenongeacht wie de aanbieder is. Dat werd bepaald in het decreet van juni 2013. Toen besliste het toenmalige Vlaams parlement dat de aanvragers of de overheid die boven de aanvrager staat de kosten voor het sociaal tolken en vertalen moeten dragen, en niet langer de aanbieders. De huidige Vlaamse regering voorziet in het regeerakkoord ook dat inburgeraars tijdens hun inburgeringstraject blijvend een beroep kunnen doen op de dienstverlening sociaal tolken en sociaal vertalen. De overheid zal deze dienstverlening financieren. De Vlaamse overheid blijft ook instaan voor het opleiden van nieuwe tolken. Tegelijkertijd wordt gekeken hoe  vrijwillige taalhulpen kunnen worden ingezet. In Mechelen loopt bv. een project met taalhulpen die zich richten naar scholen, medewerkers van de sociale dienst, de stad Mechelen en organisaties uit de welzijns- en hulpverleningssectoren. Het Agentschap Integratie en Inburgering onderzoekt nu hoe het taalhulpen verder kan inbedden in taalbeleid.   


“Impact op integratie wordt onderschat” 

Het Gentse stadsbestuur trekt jaarlijks 500.000 euro uit voor sociaal tolken en vertalers. Dat is nodig om nieuwkomers de kans te geven zich te integreren, aldus schepen Astrid De Bruycker. Het gaat vaak om eerstelijnsdiensten zoals gezondheidszorg of onderwijs.  

In Gent wordt behoorlijk veel een beroep gedaan op sociaal tolken en vertalers en dat is een bewuste keuze om de dienstverlening laagdrempelig te houden. Vzw In-Gent volgt in de stad het inburgeringsbeleid op. In 2018 waren er 7.097 getolkte uren ter plaatse en 4.835 vertaalde bladzijden, vaak voor officiële documenten. Het stadsbestuur drukt het uit in ‘eenheden’, dat waren er 12.000. Daarnaast waren er 1.192 uren telefoontolken die via het Vlaamse Agentschap Integratie en Inburgering werden geregeld.  

Schepen Astrid De Bruycker (sp.a) is onder meer bevoegd voor welzijn en gelijke kansen. Zowat de helft van het sociaal tolken ter plaatse gebeurde op aanvraag van stadsdiensten, vaak voor het departement sociale zaken zoals de welzijnsbureaus van het OCMW. Ook de dienst burgerzaken, loket integratie, doet er geregeld een beroep op. We zetten een project op omtrent werkgelegenheid voor vluchtelingen, ook daarvoor werd getolkt. Verder maakten ook mensen die op het terrein outreachend werken, diensten voor burenbemiddeling en CLBs gebruik van het systeem.  

Sociale dimensie  

Ook andere sectoren doen een beroep op sociaal token en vertalers. Er is steeds een sociale dimensie. “Vooral in het onderwijs is het nodig, bijvoorbeeld om gesprekken met anderstalige ouders te kunnen voeren. Ze worden ook ingeschakeld in de gezondheidssector. Dat gaat van grote ziekenhuizen tot wijkgezondheidscentra. Andere gebruikers zijn bijvoorbeeld Kind&Gezin, organisaties in de Bijzondere Jeugdzorg enzovoort.” Voor het tolken ter plaatse werken organisaties met een raamovereenkomst met In-Gent. Ze kunnen onder meer via een webportaal tolken en vertalers aanvragen.  

Beleidskeuze 

“Er zijn te weinig sociaal tolken en vertalers. De vraag is veel groter dan het aanbod. Als stadsbestuur zorgden we ervoor dat we sociaal tolken en vertalers gratis ter beschikking stellen van onze eigen diensten en tal van organisaties. Jaarlijks trekken we daar 500.000 euro voor uit. We vinden de toegankelijkheid belangrijk. Dat bedrag zal stijgen omdat de tarieven veranderen. Daarnaast wordt er ook vaak gebruik gemaakt van telefoontolken via de Vlaamse overheid. Het departement Onderwijs besliste om de subsidiëring stop te zetten, bij Welzijn bestaat de vrees ervoor. Als dat aanbod wegvalt, stelt dat de sectoren voor grote problemen. In Gent gaat het in de gezondheidssector over ruim 400 telefonische tolk uren, bij bijvoorbeeld het Centrum Algemeen Welzijn om 356 uren telefoon tolk uren. Het is ook heel duidelijk dat preventief werken veel beter lukt als je op een goede manier informatie kan doorgeven, wat kostenbesparend is. 

Professionele tolken 

“Het is belangrijk dat er professionele, opgeleide tolken zijn. Zij leven een deontologie na en hun kennis van de talen is getest. Ook wordt nagegaan of ze informatie volledig kunnen overbrengen. Dit alles samen zorgt voor vertrouwelijkheid, een correcte en volledige vertaling en neutraliteit van de tolk. Het onderscheid met informele tolken is in die zin dan ook zeer groot. We maakten de keuze om te investeren in taaltoegankelijkheid omdat we willen vermijden dat we terugkeren naar het informele circuit waarbij kinderen hun ouders moeten bijstaan. Dat is absoluut geen goede zaak. Een professionele omkadering is echt wel belangrijk. Een tolk wordt ingeschakeld door de hulp- of dienstverlener zodat hij in de beste omstandigheden kan werken. Een goede communicatie bevordert de integratie in onze samenleving, het gaat dus veel verder dan alleen taal.  

Basiskennis 

Het Vlaams regeerakkoord haalt aan dat sociaal tolken enkel nog betaald wordt wanneer nieuwkomers in het inburgeringstraject zitten. Daar kunnen ze een taalniveau A2 halen. Dat gaat om basiskennis die volstaat om boodschappen te doen, maar niet om bij een psycholoog over medische problemen te praten, of om het op school over leerproblemen van je kind te hebben. Dus het schrappen van de subsidies belemmert het participeren aan onze samenleving. Er is ook een grote bezorgdheid bij huisartsen en bij welzijnsorganisaties. Integreren is iets dat lokaal gebeurt en als dat bemoeilijkt wordt, zal de druk op lokale besturen groter en onhoudbaar worden. We nemen onze verantwoordelijkheid om laagdrempelig te werken, maar we ervaren nu toch wel veel tegenkanting.”   

Geef een reactie