Typ om te zoeken

In the spotlight Techniek Woonzorgcentra Ziekenhuizen

Ongediertebestrijding is een evenwichtsoefening

Delen

Ook een ziekenhuis ondervindt de vermindering van de biodiversiteit. Hierdoor moet UZ Leuven voor sommige soorten minder aan ongediertebestrijding doen wat niet wegneemt dat dit nog steeds een belangrijk aandachtspunt blijft. Toch zijn er dagelijks nog veel uitdagingen waar er evenwichten in moeten gevonden worden. Daar speelt ook de klimaatsverandering een rol in. We spraken met Herman Devriese (diensthoofd Preventie en Milieu) en Rudi Costermans (medewerker Preventie en Milieu) van UZ Leuven. 

Ondanks de vermindering aan biodiversiteit (er zijn steeds minder insecten, vleermuizen, …) zijn er toch nog veranderingen merkbaar. Die worden deels veroorzaakt door de klimaatsverandering met zijn zachte winters. Door het zachtere weer overleven meer ratten, muizen en bepaalde insecten zoals bijvoorbeeld stinkwantsen. Door een betere bescherming overleven ook meer soorten zoals bepaalde roofvogels en steenmarters. “Met de steenmarters hebben we een haat-liefde-verhouding”, zegt Herman Devriese. “Ze zijn een vloek en zegen tegelijkertijd. Ze kunnen problemen en bijhorende knaagschade veroorzaken aan wagens en isolatie van gebouwen en installaties, maar houden de populatie muizen wel mee onder controle. Het is altijd een moeilijke evenwichtsoefening: hoe houden we dergelijke dieren op voldoende afstand? Ook de torenvalk die op de campus Gasthuisberg broedt en rond de gebouwen jaagt, moet voldoende voedsel blijven krijgen en mag niet vergiftigd worden ten gevolge van door lokaas vergiftigde muizen. Daarnaast dragen we ook zorg voor onze slechtvalken in de stadscampus.  Als je weet dat ze tijdens het broedseizoen nood hebben aan verschillende duiven om hun jongen te voeden, weet je dat deze vogels de ideale duivenbestrijders zijn die je ook qua nestfaciliteiten moet koesteren.” UZ Leuven bindt de strijd tegen ongedierte overigens ook niet alleen aan. Het is belangrijk om evoluties in de markt op te volgen en op de hoogte te blijven van nieuwe producten en techniekenHiervoor werken zij samen met gespecialiseerde leveranciers en laten zij zich auditen door een externe ongediertebestrijder.  

Vergif  

Op de campussen wordt zo min mogelijk vergif gebruikt. “We doen dat om te vermijden dat dit in contact zou komen met onze patiënten, werknemers of zich zou verspreiden in de natuur”, zegt Herman Devriese. “Als we een muis doden met gif dan vergiftigen we misschien ook de natuurlijke roofdieren die de muis opeten. En dat willen we niet. Daardoor ontstaat er wel enige ruimte tussen het vaststellen van nieuw ongedierte en de reactie. Voor het vaststellen van bijvoorbeeld muizen werken we met niet-giftig lokaas in lokdozen die gecontroleerd worden op vraatsporen. Gif wordt pas gebruikt indien de preventieve maatregelen en andere bestrijdingsmethoden niet voldoende zijn. Er wordt geopteerd voor de minst schadelijke stoffen en toedieningsvorm.   

Muizen  

UZ Leuven vindt detectie en controle heel belangrijk. Een muis wurmt zich door openingen kleiner dan 1 cm² waardoor het belangrijk is om regelmatig te controleren op eventuele nieuwe gaten en nieuwe indringers. “Op campus Gasthuisberg staan er honderden gesloten lokdozen om kruipend ongedierte te detecteren of ze te vangen op moeilijk bereikbare plaatsen”, zegt Herman Devriese. “We plaatsen de dozen uit het zicht en ze zijn beveiligd met een slot. Er worden ook soms vallen in geplaatst. In absolute noodgevallen kunnen we ook lijmplaten met lokstoffen plaatsen maar dit willen we zo veel als mogelijk vermijden voor muizen. Elk doosje wordt regelmatig afgegaan en gecontroleerd. De aanwezigheid van ongedierte kan hiermee worden opgevolgd. Zo krijgen we nog beter een zicht op de problemen. Alle gegevens worden geregistreerd in een beheerssysteem. Zo kan er nagegaan worden of er bijkomende stappen gezet moeten worden. Het is belangrijk om een vinger aan de pols te houden.” 

Insecten  

Elektrische vliegenvangers met lijmplaten worden geplaatst om vliegende insecten te onderscheppen in kritieke zones, zoals de keuken, de toegang naar het operatiekwartier, … en bij weerkerende problemen. “De insecten worden aangetrokken door het uv-licht en blijven vervolgens ‘plakken’ aan een ‘lijmplaat’”, zegt Herman Devriese. “Het voordeel is dat we kunnen zien welke insecten er gevangen zijn en we onze strategieën hieraan aanpassen. De lamp is bovendien splintervrij. Dit systeem is veel beter dan de ‘knetterbakken’ van vroeger. Die lieten de insecten haast ontploffen. Dat betekent dat sommige van die beestjes vaak weggekatapulteerd werden, wat niet hygiënisch is.” Ook de klassieke vliegenmepper wordt bij kleinere problemen nog bovengehaald, alsook de stofzuiger. “Een stofzuiger is een van de meest efficiënte en gezondste bestrijdingsmiddelen tegen kruipende insecten”, zegt Devriese. “Daarmee kan je grondig reinigen en daarna kan je de oorzaak van het probleem aanpakken.Verder moet de riolering in goede staat gehouden worden. Vul droogstaande sifons terug met water en sluit weinig gebruikte sifons af met een laagje plantaardige olie tegen uitdroging. Reinig afvoerleidingen met aangekoekt organisch materiaal geregeld. Voorzie afvoerputten van een deksel.”  

Vogels  

Duiven laten zich ook weleens zien op de campussen van UZ Leuven. We plaatsen duivenwering waar het noodzakelijk is. We willen zo min mogelijk met pinnen werken omdat zij vaak zorgen voor gekwetste en verminkte vogels”, zegt Devriese. “We vangen hen liever met kooien als de hinder te groot is. Broedende duiven zijn wel een aandachtspunt. Naast de mestoverlast speelt nog een tweede belangrijk aspect: als de jongen uitvliegen, vallen de eventueel aanwezige bloedluizen en mijten die zich in het nest nestelden ook plots zonder voedsel. Ze gaan dan ook op zoek naar andere gastheren en dringen zo soms het ziekenhuis binnen. Vandaar dat we die nesten zo snel mogelijk proberen te verwijderen.   

Preventie 

Uiteraard kan het personeel ook veel doen om problemen te voorkomen. Er zijn hygiënische maatregelen, zoals de vuilniszakken geregeld afvoeren en goed afsluiten, geen voedsel onafgedekt laten staan, gemorste voedselresten en -spatten opruimen, geregeld onder en achter kasten schoonmaken en buiten gesloten vuilnisbakken plaatsen op plaatsen waar regelmatig vogels of andere dieren worden gespot. Schuilplaatsen voor ongedierte vermijden door orde en goede organisatie is ook belangrijk: geen rommel laten liggen is vanuit ziekenhuishygiënisch oogpunt zeer belangrijk. Inspecteer regelmatig opgeslagen goederen en voorraden. Vermijd een opslag zo veel mogelijk tegen een muur.” Werknemers kunnen nog zo hun best doen, soms ligt het ook aan andere omstandigheden. “Een tijd geleden was er een zeldzame vaststelling van kakkerlakken in een door een patiënt meegebrachte radio die van binnen vol met kakkerlakken zat”, zegt Rudi Costermans van UZ Leuven. “Die hadden het warm als de radio speelde. Maar als die werd uitgezet, kropen ze er uiteindelijk uit waarna we verplicht waren om een grondige desinfectie door te voeren.”  UZ Leuven vraagt aan de personeelsleden om ongedierte altijd meteen te melden via de helpdesk, als het kan vergezeld van een foto of een gevangen exemplaar.  Dit laat toe om de dieren te determineren, na te gaan of we te maken hebben met een al dan niet schadelijk dier en te bepalen welke acties we moeten ondernemen.  

Vlnr Rudi Costermans (Medewerker Preventie en Milieu, UZ Leuven) & Herman Devriese (Diensthoofd Preventie en Milieu, UZ Leuven)

Geef een reactie