Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

STAFF-project onderzocht slimme technologie als alternatief voor fysieke fixatie

Delen

Hoe kan slimme technologie bijdragen aan fixatie-arme zorg? Dat werd onderzocht én uitgeprobeerd in het STAFF-project (Slimme Technologie als Alternatief voor Fysieke Fixatie). Ofwel: slimme technologie voor slimme zorg. We praten hierover met Bart Degryse, een van de bezielers van het project bij Katholieke Hogeschool VIVES, die samen met een onderzoeksteam van LUCAS (KULeuven) het project uitvoerde.
 
Fysieke fixatie is een moeilijk bespreekbaar onderwerp in de zorgsector. Maar het komt vaak voor en het is voorlopig niet helemaal uit te sluiten.
 
“Het bespreekbaar maken van was een van de doelstelling van het project”, vertelt Bart Degryse ons. “In het eerste luik van het project gebeurde daarom een bevraging: hoe wordt fysieke fixatie ingezet en wat is de kennis van de alternatieven? Want het bewustzijn van de visie op fysieke fixatie is stap 1 in het implementeren van bed- en opsta-alarmering, het concrete alternatief voor fysieke fixatie.”
 

Aan de slag

Na de bevraging kwam de vertaalslag naar de praktijk. Aan de slag ermee, het is een heilig principe van Bart Degryse.
 
“Technologie mag nog zo goed doordacht, getest en onderzocht zijn, om de impact écht te kennen moet je het uitproberen in de praktijk.”
 
Het onderzoeksteam vond acht woonzorgcentra die een live setting wilden aanbieden voor het project. Aan de technologiekant stelden zeven aanbieders hun producten ter beschikking om ze uit te proberen.
 
Bij die bedrijven ook enkele Nederlandse aanbieders en dat is niet toevallig. “In Nederland is fysieke fixatie niet meer toegelaten in het kader van valpreventie en dwaalgedrag”, verklaart Bart Degryse, “en die wetgeving stimuleert natuurlijk om alternatieven te gaan ontwikkelen.”
 
Over een verbod wordt in Vlaanderen nagedacht maar het is voorlopig niet aan de orde. “Nochtans kan de overheid via de wetgeving een cruciale rol spelen om naar fixatie-arme zorg te evolueren.”
 

Matten en sensoren

Concreet werden dus verschillende producten voor bed- en opsta-alarmering uitgetest. Denk aan sensoren in het bed en onder de matras, in matten naast het bed of bewegingsdetectie met infrarood of met een optische camera. Als de sensoren bepaalde bewegingen detecteren, of er is afwezigheid van druk, krijgt het verantwoordelijke zorgpersoneel hiervan een melding. Sommige technologieën hebben een tijdsdimensie: de melding wordt pas actief als de bewoner een tijdje uit bed is. Dit kan de aanleiding zijn om even een kijkje te gaan nemen.
 
Hoewel deze technologieën al goed doorontwikkeld zijn, vergt de implementatie in een bestaande infrastructuur een grondige voorbereiding, op verschillende niveaus.
 
“Uiteraard moet het zorgpersoneel ingelicht en opgeleid worden over het gebruik van de technologie. Maar ook de bewoner en de familieleden moeten hierbij worden betrokken. In het algemeen waren de reacties van bewoners en familie wel heel positief.”
 

Time-out

Toch liep de implementatie niet altijd van een leien dakje. Nieuwe gewoontes moeten worden aangeleerd en dat vergt altijd een aanpassingsperiode van het personeel. “Door de extra meldingen kan het personeel in het begin het gevoel hebben dat het niet te belopen is”, vertelt Bart Degryse. “Op zo’n moeilijk moment is leiderschap belangrijk. Iemand die doorbijt en de verandering toch doordrijft. Of een time-out inlast en de zaken rustig evalueert en bijstuurt.”
 

Ruimte voor progressie

Alles bij elkaar waren er vooral succesverhalen te rapen in het project. “Een van de bewoners vertoonde opvallend rustiger gedrag door het wegvallen van de fysieke fixatie. Niet alleen tijdens de nacht, maar ook overdag. Toen de fysieke fixatie terug werd ingevoerd, herviel de bewoner terug in zijn onrustige gedrag. Bij andere bewoners was het na de testperiode van 3 maanden niet meer nodig hen te fixeren.”
 
Een pijnpunt dat naar boven kwam was de koppeling met bestaande oproepsystemen. “De zorgverlener moet het onderscheid kunnen maken tussen een gewone beloproep en een melding van de slimme technologie. We stelden vast dat bestaande oproepsystemen een vlotte koppeling met externe systemen niet altijd toelaten. Op dat vlak is er zeker nog ruimte voor progressie.”
 

Technologie in functie van de zorg, niet omgekeerd

Het STAFF-project verliep in woonzorgcentra, maar zijn de bevindingen ook bruikbaar in andere (zorg)omgevingen?
 
“We kozen in dit project voor intramurale benadering omwille van de controle: je kent de kamers, het bed, het management, het personeel. Maar er is ook veel interesse uit andere contexten: psychiatrie, ziekenhuizen, thuiszorg.”
 
Voor Bart Degryse is het vertrekpunt van een technologische vernieuwing altijd het voordeel van de bewoner of het personeel, ongeacht de setting. “Wat zijn de behoeften van de zorginstelling, van de bewoners en van het personeel? Pas na die behoefteanalyse gaan we kijken naar wat er op de markt is.” Met andere woorden: technologie in functie van zorg en niet omgekeerd.
 

Praktische gids

Als zorgorganisatie kan je zelf aan de slag met de slimme technologie die aan bod kwam in het STAFF-project via een praktische gids die eruit voortvloeide: een mooi geïllustreerd gratis downloadbaar boekje, met een helder 7-stappenplan om bed- en opsta-alarmering te implementeren:
 
IN ZEVEN STAPPEN WERKEN MET BED- EN OPSTA-ALARMERING
STAP 1 Word bewust van de eigen visie op fysieke fixatie en slimme technologie.
STAP 2 Welke bewoner is gebaat met welke slimme technologie? Stem zorgvuldig af.
STAP 3 Geef de bewoner en de familie heldere informatie.
STAP 4 Zorg voor een goede installatie en koppeling van de slimme technologie.
STAP 5 Organiseer een doeltreffende opleiding voor het personeel.
STAP 6 Monitor en evalueer het gebruik van slimme technologie.
STAP 7 Integreer de slimme technologie in de eigen zorgorganisatie.
 
Bron: Handleiding Slimme technologie voor slimme zorg, te downloaden op https://staffproject.jimdo.com/resultaten/
 
 
Over Bart Degryse
● Professionele bachelor elektronica
● Onderzoeker & Projectadviseur bij Cretecs, expert in Zorgtechnologie onderdeel van de VIVES Hogeschool campus Brugge
● Betrokken bij uitbouw nieuwe bacheloropleiding zorgtechnologie VIVES Kortrijk
● Coacht en adviseert zorgaanbieders bij vraaggerichte implementatie van zorgtechnologie
● Adviseert ook ontwikkelaars van zorgtechnologie
 
 

Geef een reactie