Typ om te zoeken

In the spotlight Overige

“Taal is een hulpmiddel, geen politiek statement”

Delen

Het zakwoordenboekje Medica FR.NL.ENG voor de Brusselse zorgsector is een uitgave van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) en werd ontwikkeld via het Huis van het NederlandsDe nieuwe editie die eind 2018 verscheen, heeft ook een Engels luik. Actual Care had een boeiend gesprek – zonder woordenboek  met Brussels minister van Financiën, Begroting en Externe Betrekkingen Guy Vanhengel, tevens voorzitter van het College van de VGC en als collegelid bevoegd voor Onderwijs, Begroting en Communicatie. Is de nieuwe pragmatische Brusselse taalaanpak een model voor het diversiteitsbeleid in de zorgsector in Vlaanderen? 

Brussel heeft een schitterend zorgaanbod”, steekt minister Vanhengel van wal. “Om te beginnen de drie academische ziekenhuizen – UCL, Erasmus en UZ Brussel – en een sterk netwerk van openbare en privéziekenhuizen. Een zorgaanbod voor 1.200.000 inwoners – plus alle zorgvragers uit Vlaanderen en Wallonië. 

Maar hoe zit het nu met de kennis van het Nederlands in Brussel?  

Ons Nederlandstalig onderwijs wil dat Brusselse schoolverlaters – minstens – drietalig zijn wanneer ze de school verlatenJarenlang werd geprobeerd om dat af te dwingen met taalwetten en regelsMaar nu is Brussel een wereldstad waarin we taligheid positiever willen communiceren. Met succes: 80 à 90 procent van de leerlingen in het Nederlandstalig onderwijs hebben een andere thuistaal.  

Hoe ziet die nieuwe, positieve taalaanpak er uit? 

“Het Huis van het Nederlands biedt iedereen die Nederlands wil leren maatwerk. Wie in de bouw of de distributie werkt, hoeft geen academisch Nederlands te kennen. Na een testje wijst het Huis van het Nederlands je de weg, intussen tot wel 20 à 30.000 mensen per jaarDat werpt vruchten afNederlands staat de jongste 10 jaar in de belangstellingVolgens onze taalbarometer zijn Franstaligen strenger geworden wanneer ze zichzelf beoordelen over hun kennis van de andere taal. De positieve aanpak werkt beter dan het opgestoken vingertje. 

En naar de arbeidsmarkt toe? 

We hebben publicaties en didactische hulpmiddelen voor alle types beroepen waaronder ook de zorgsector. Plus: we geven taalcursussen op maat. Voor de zorgsector vervult het Huis van het Nederlands daar een belangrijke rol, bijvoorbeeld door in het zuiver Franstalige Erasmusziekenhuis taalcoaching te geven op de ziekenhuisvloer met een cursus aangepast aan de spoeddienst. Met het nieuwe woordenboek gaan ook de Franstalige ziekenhuizen graag aan de slag, ondanks de kleine vergoeding die we ervoor vragen. Medica FR.NL.ENG zit pedagogisch-didactisch goed in elkaarDe zorgsector wordt geconfronteerd met medewerkers die geen Nederlands maar ook geen Frans machtig zijn. Tegelijk spreken jonge Brusselaars vaak drie talen door elkaar. Openbare en privé-instellingen vinden geen klassiek tweetalige werkzoekenden meerdie kunnen meteen ergens aan de slag. Kandidaten met een andere thuistaal en Frans als tweede taal zijn er wél volop. Zéker in de zorg gaan we daar noodgedwongen pragmatisch mee omLogisch: je wordt na een ongeval liever geholpen door een Chinese urgentie-arts dan door een Germanist, zeg maar. De eerste prioriteit is topzorg bieden. 

Engels is toch wel een nieuwigheid voor een door de overheid gesponsorde communicatietool. 

Engels is de tweede meest gebruikte taal in Brussel, daarna komt het Nederlands. Turks en Arabisch zijn kleiner. De aanwezigheid van de internationale instellingen heeft daar veel mee te maken. Je hoort hier ook heel veel Spaans. Overigens hebben we onze citymarketing ook verengelst: de internetadressen hebben gov.brussels als staartje. In tegenstelling tot in de Rand, waar nog steeds alleen het Nederlands telt. 

Komen er ook van Franstalige zijde diversiteitsinitiatieven voor de zorgsector?  

Er is steeds meer bewustwording, maar het politieke draagvlak ontbreekt. De francofilie blijft gefocust op de kennis van de eigen taal en vooral keurig taalgebruik. Wij Brusselse Nederlandstaligen hebben de pragmatiek omarmd. We maken fouten, maar: we go fot it. Net zoals de nieuwe, jonge Brusselaars. De historisch beladen tweedeling Nederlands-Frans gaat totaal aan hen voorbij”, besluit minister Vanhengel. 

Een vraag aan Het Huis van het Nederlands: jullie taalondersteuning aan de zorgsector gaat verder dan een woordenboek. 

Het Huis van het Nederlands helpt Brusselse ziekenhuizen die het Nederlands van hun medewerkers willen verbeteren”, beaamt communicatieverantwoordelijke Lauriane Van der Eecken. “Door hen te helpen een echt taalbeleidsplan te ontwikkelen en daarna ook uit te voeren. Medica FR.NL.EN is de opvolging van het boekje Opération NL/FR uit 2009. Dat eerste zakwoordenboekje hebben we opgesteld met de hulp van verpleegkundigen. 

Wat is het verschil tussen Medica FR.NL.ENG en Opération NL/FR en wat zegt dat over de veranderende prioriteiten? 

Die drietalige uitgave is een must geworden. Veel verpleegkundigen zijn niet Nederlands-, maar ook niet Franstalig. Net als veel patiënten. De nieuwe editie bevat bovendien nieuwe woordenschatDe input vanuit de interne taaltrainers in de ziekenhuizen. Het Huis van het Nederlands helpt bij hun aanwerving en adviseert hen in hun werk. Een taalbeleidsplan voor een ziekenhuis bestaat vaak uit een mix van leer- en oefenkansen: cursussen Nederlands, conversatietafelskleine praktische formules om de taal te oefenen. Er zijn ook taalbaden door talenscholen, waarvan wij de kwaliteit controleren. We houden tevredenheidsmetingen bij de cursisten, doen lesobservaties bij docenten en houden contact met de talenscholen. We doen suggesties voor werkvormen of flexibele lesformules  Heel belangrijk voor het slagen van een taalbeleidsplan is het draagvlak. Daarom ondersteunen we ziekenhuizen bij acties om hun medewerkers te informeren, te sensibiliseren en te motiveren. 

Hadewig De Corte, afgevaardigd bestuurder AZ Sint-JAn Brussel

De Brusselse Kliniek Sint-Jan stelde als voorbeeldziekenhuis op het vlak van diversiteitsbeleid het woordenboek voor aan de pers. 

Dit ziekenhuis staat al meer dan 800 jaar tedienste van de Brusselaar voor kwalitatieve zorg”, zegt afgevaardigd bestuurder Hadewig De Corte. “Zoveel mogelijk patiënten zelf betrekken bij hun eigen zorgtraject, staat centraal in onze aanpak. Daar is respect voor anders zijn nodig. Communicatie en dialoog zijn essentieel om patiënten te betrekken. We bieden in Kliniek Sint-Jan zorg aan 100 nationaliteitendie samen meer dan 50 talen spreken. Dan is taal enkel een middel. De debatten over de verdere regionalisering van de gezondheidszorg moeten gezien worden in functie van de kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg aan alle patiënten en niet enkel in functie van het Nederlands. Daar zien we geen voordeel in.” 

Op welke vlakken is Medica FR.NL.ENG nuttig voor Kliniek Sint-Jan? 

“We zorgen dat mensen in die multitalige omgeving gebruik maken van interculturele begeleiding. We zetten in op taalbeleid en opleidingen. In dat kader is Medica FR.NL.ENG een praktisch hulmiddel waarin je gangbare termen kunt herkennen en nu dus ook in het Engels. 80 tot 90 procent van onze patiënten kunnen we met onze drie talen zo bedienen. Nu is het aan alle Brusselse ziekenhuizen om die diversiteit intern te gaan promoten, vanuit een empathische benadering. Zoals wij dat doen. De meertaligheid van de Vlamingen is daarbij een grote troef. 

Kreeg u al feedback van de ziekenhuismedewerkers over het gebruik? 

“Het woordenboek wordt gebruikt in verschillende uiteenlopende cases. Het is onmiddellijk bruikbaar, ook samen met de familie om samen ergens uit te raken. Maar vooral wordt het bovengehaald als ondersteuning bij opleidingen tijdens onze conversatietafels. Een digitale versie zou trouwens erg welkom zijn.” 

Concreet: welke talenkennis verwachten jullie zelf van kandidaat-verpleegkundigen? 

Dat is dé hamvraag (lacht). We verwachten meertaligheid van medewerkers die in aanraking komen met patiënten, maar vooral als ondersteuning voor goede zorgverlening. We  hebben net als iedereen een tekort aan zorgpersoneel. Pragmatisch zijn, is de boodschap: taal is een hulpmiddel bij de communicatie, geen politiek statement. Taaltesten mogen geen goede medewerkers afschrikken, je kan er best wel luchtig mee omgaan. Zo kunnen we perfect topzorg aanbieden binnen een zéér diverse omgeving.” 

Geef een reactie