Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

Vlaamse Regering op zoek naar innovatieve zorgconcepten

Delen

Vandeurzen en Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen roepen architecten en initiatiefnemers dan ook op om creatieve oplossingen aan te reiken die behalve op het vlak van zorgverlening ook een meerwaarde betekenen op het vlak van architectuur en ruimtelijke ordening. In een interessant panelgesprek met enkele architecten lichtte minister Vandeurzen zijn ambitieuze plannen verder toe.
Nood aan nieuwe woonzorgconcepten
De vergrijzing van onze bevolking wordt door velen beschouwd als hét maatschappelijke probleem van de komende decennia. De cijfers liegen niet: tegen 2050 zal België twee miljoen zestigplussers meer tellen dan nu, en het aantal tachtigplussers zal zowaar verdrievoudigen. Dit impliceert dat ouderenzorg in de toekomst alsmaar belangrijker zal worden en dat er heel wat inspanningen zullen moeten gebeuren om onze woonzorginfrastructuur te wapenen tegen deze onvermijdelijke evolutie. Per jaar zullen er immers 1500 extra woongelegenheden voor ouderen gerealiseerd moeten worden, een enorme opgave die ons zowel op het vlak van interne organisatie en zorgverlening als op het vlak van architectuur, ruimtelijke ordening en maatschappelijke integratie voor een aantal cruciale uitdagingen stelt.
Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen beseft dat er nood is aan nieuwe woonzorgconcepten die ons in staat stellen om de toenemende vraag naar een ‘menselijke’ ouderenzorg op te vangen. Hij hecht dan ook veel belang aan de dialoog tussen de verschillende betrokken partijen – de overheid, de zorgverleners, de ontwerpers, de patiënten, enz… -, die volgens hem enkel tot een allesomvattend woonzorgprogramma kunnen komen door samen aan tafel te zitten en intensief te overleggen. Vandeurzen ziet in deze discussie een belangrijke rol weggelegd voor onze architecten, die volgens hem de kennis en de inventiviteit bezitten om de vragen en de eisen van de andere betrokkenen op een afdoende manier te vertalen naar reële architecturale concepten: “Architecten zijn uitstekend geplaatst om de theorie om te zetten in de praktijk. Het is aan hen om een zorgarchitectuur te ontwikkelen die een volwaardige plaats kan bekleden in onze samenleving. De efficiënte benutting van de beperkte beschikbare ruimte is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Om onze ruimte op een doordachte manier te kunnen invullen en te kunnen voldoen aan de behoeften van de ouderen van morgen, moeten we nu al nadenken over het toekomstige woonzorgmodel en de manier waarop we woonzorgcentra een logisch onderdeel van onze omgeving kunnen maken,” aldus Vandeurzen.
Vijf pilootprojecten
Aangezien er geen tijd te verliezen is, wil Vandeurzen nu al anticiperen op deze problematiek. Samen met Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen lanceerde hij een oproep aan het adres van onze architecten om hun innovatieve ideeën omtrent zorgarchitectuur kenbaar te maken. Dit zal gebeuren in het kader van een intensief begeleidingstraject, waarvoor Vandeurzen maar liefst 200.000 euro vrijmaakt. De pilootprojecten die eruit resulteren moeten aantonen hoe de fundamentele behoeften inzake zorg, architectuur en ruimtelijke ordening optimaal gecombineerd kunnen worden.
De pilootprojecten zijn opgevat als een leerschool. Het ontwikkelingsproces is met andere woorden minstens even belangrijk als de effectieve realisatie. “Het uitvoeren van de projecten zal ons heel wat leren over de manier waarop we onze toekomstige zorg kunnen organiseren,” meent Vandeurzen. “Ze worden een test op administratief, juridisch en bestuurskundig vlak en zullen ons toelaten om de bestaande regels, manieren van functioneren en doorlooptijden kritisch te beoordelen en (eventueel) te herbekijken. Door te kijken wat kan en niet kan, krijgen we inzicht in de organisatie van zulke processen en kunnen we de slaagkansen van zulke ambitieuze maatschappelijke projecten doen toenemen. Uiteindelijk is het toch vooral de maatschappelijke ‘return on investment’ die van tel is.”
Oproep aan initiatiefnemers
Voor de realisatie van de pilootprojecten is Vandeurzen niet enkel op zoek naar ambitieuze architecten, maar in eerste instantie vooral naar Vlaamse en Brusselse initiatiefnemers met een progressieve langetermijnvisie. De projecten moeten zowel op korte als op lange termijn een duidelijke meerwaarde genereren voor hun ruimtelijk-sociale context. Iedereen die gerechtigd is om een voorafgaande vergunning voor de exploitatie van een ouderen- of een thuiszorgvoorziening aan te vragen, kan zich tot 23 november kandidaat stellen via www.pilootprojectenzorg.be of via de website van de Vlaams Bouwmeester.
Niet enkel grootschalige, maar ook kleinschalige projecten komen in aanmerking. Eens de vijf pilootprojecten geselecteerd zijn, zullen er rond de initiatiefnemers projectteams worden gebouwd met specifieke deskundigen inzake zorg, landschappelijke inplanting, architectuur en stedenbouw duurzaamheid en ecologie, enz. Dit alles moet uiteindelijk leiden tot vijf nieuwe woonzorgcentra die al een eerste exponent zijn van de broodnodige vernieuwingsoperatie van onze (woon)zorginfrastructuur.
Panelgesprek
Het mag dus duidelijk zijn dat minister Vandeurzen zeer ambitieus is. Dit bleek ook nog eens in een panelgesprek met enkele architecten, dat eind augustus plaatsvond op initiatief van architectuurwebsite Architectura.be. Vandeurzen gaf hierin eens te meer te kennen dat het wel degelijk de bedoeling is om zorgconcepten te ontwikkelen die een grote meerwaarde betekenen voor de toekomstige maatschappij en de omgeving waarin ze zich bevinden: “In de zorg- en welzijnssector zijn er de laatste jaren enkele duidelijke evoluties merkbaar. We spreken dan over termen als ontkokering, geïntegreerde zorg, vermaatschappelijking van zorg, enz… In plaats van over de klassieke ‘zorginstelling’ hebben we het nu meer en meer over vormen van genormaliseerd en ondersteund wonen. Vanuit ons beleid is er vraag naar concepten en woonvormen die ons toelaten om een antwoord te bieden op deze veranderende behoeften, en dus willen we onze ontwerpers uitdagen om deze specifieke wensen te vertalen naar een innovatief ontwerp met een algemeen-ruimtelijke meerwaarde.”
Behalve over de pilootprojecten en het daarmee verbonden begeleidingstraject ging het in het panelgesprek ook over een heel aantal andere interessante thema’s in de zorgbouw. Zo kwamen onder andere de integratie van andere functies – hybride programma’s- , de vastgoedwaarde en de ruimtelijke inplanting van woonzorgcentra, de huidige regelgeving, de manier van subsidiëren en de voor- en nadelen van de professionalisering van initiatiefnemers en architecten aan bod. Naast minister Vandeurzen waren ook architecten Jorden Goossenaerts (RDBM), Alfredo De Gregorio (De Gregorio & Partners), Jo Berben (a2o), Peter Cornoedus (PCP Architecten) en academisch researcher Oswald Devisch (onderzoeksgroep ARCK – Provinciale Hogeschool Limburg) aanwezig. In de komende edities van Actual Care krijgt u – gespreid over een vijftal artikels – een uitgebreid verslag van dit interessante panelgesprek.
Tim Janssens (Redactiebureau Palindroom)

Geef een reactie