Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

Vrijwilligerswerk Panal vzw, Palliatieve Zorg arrondissement Leuven

Delen

«Vrijwilligers hebben meerwaarde voor palliatieve zorgverlening»

Karen De Meerleer is al 10 jaar psycholoog en verantwoordelijke voor de vrijwilligers bij Panal vzw, één van de 15 netwerken Palliatieve Zorg in Vlaanderen. Panal vzw is actief binnen het arrondissement Leuven met zowat een half miljoen inwoners en 30 steden en gemeenten. Het netwerk sloot in eerste instantie samenwerkingsovereenkomsten af met de organisaties uit de thuiszorg, de ziekenhuizen van de regio, de woonzorgcentra en andere thuisvervangende voorzieningen.
 
“Onze belangrijkste opdracht is palliatieve zorg ondersteunen om die zo goed mogelijk uit te bouwen”, gaat Karen De Meerleer van start. “Panal vzw omvat twee structuren, elk met een specifieke opdracht: enerzijds het netwerk en anderzijds de thuiszorgequipe. Het doel van het netwerk is sensibiliseren, informatie geven aan hulpverleners, de brede bevolking en potentiële vrijwilligers over alle aspecten van palliatieve zorg. De thuiszorgequipe biedt vooral advies en ondersteuning aan hulpverleners, patiënt en naasten om palliatieve zorg thuis mogelijk te maken. We werken samen met Pallium vzw, een vrijwilligersorganisatie die actief is binnen de thuiszorg. Wanneer wij vanuit de patiënt of de familie een vraag krijgen, spelen we die door naar Pallium, dat de vrijwilliger voorstelt.” Naast Pallium vzw, de vrijwilligersorganisatie voor de thuiszorg, zijn er ook vrijwilligers actief op de palliatieve eenheden in de Leuvense ziekenhuizen: enerzijds op de palliatieve zorgeenheid ‘De Brug’ van het Heilig Hartziekenhuis, anderzijds op de palliatieve zorgeenheid van het Universitair Ziekenhuis Leuven, campus Sint-Pieter. “Binnen Panal hebben we ook onthaalvrijwilligers. Deze mensen nemen de telefoon op en ondersteunen het team met praktische klussen zoals vergaderzalen klaarzetten, kopies maken of zorgen voor koffie”.
 

Opleidingstraject

“Een geïnteresseerde vrijwilliger kan bij mij terecht. In eerste instantie krijgt die informatie over de werking binnen de palliatieve zorg en de mogelijkheden als vrijwilliger. Na dit eerste informatiegesprek mag je je voorkeur aangeven: naar een palliatieve eenheid in het ziekenhuis waar een eigen selectietraject afgelegd moet worden of naar de thuiszorg. Daarna volgt een intensieve opleiding van 8 lessen van telkens 3 uur waar alle aspecten van de palliatieve zorg aan bod komen: inleiding in palliatieve zorg, de medische aspecten, het psychosociale luik zoals het omgaan met emoties en rouw, het fysieke aspect zoals verplaatsingstechnieken. Na deze cursus is er een terugkoppelingsgesprek: wat hebben de lessen met mij gedaan? Zie ik het nog zitten? … die vragen worden hier behandeld. Daarna wordt een praktische afsprakennota opgesteld. Tot slot kan de vrijwilliger effectief starten, in een thuissituatie of op een palliatieve eenheid. Vrijwilligers in de thuiszorg gaan vanaf de eerste keer alleen naar de patiënt. We zorgen er wel voor dat die eerste ervaring in een relatief eenvoudige thuissituatie wordt opgedaan. Waarom alleen? Omdat het in de thuiszorg erg delicaat is om met verschillende mensen bij een patiënt over de vloer te komen”, aldus Karen De Meerleer.
 

Elke maand overleg

Maandelijks wordt er binnen Panal vzw samen met Pallium vzw overleg georganiseerd waarbij de vrijwilligerswerking en de samenwerking geëvalueerd worden. “Dat loop erg vlot”, vervolgt Karen De Meerleer. “Elke maand is er ook een bijeenkomst van de vrijwilligers binnen Pallium waar ze dan hun ervaringen kunnen delen in kleine groepjes. Geregeld is er bijscholing over thema’s die de vrijwilligers zelf aanbrengen. Die vormingsmomenten worden als erg positief ervaren door de vrijwilligers. Binnen Pallium vzw zijn er een aantal vrijwilligerscoördinatoren die mekaar afwisselen. Mijn taak is vooral overkoepelend: informatie geven aan kandidaat-vrijwilligers over de mogelijkheden en verwachtingen van het vrijwilligerswerk. Naar Pallium toe heb ik ook een ondersteunende functie. Vrijwilligers van Pallium vzw kunnen altijd bij mij terecht voor een gesprek”, aldus de vrijwilligersverantwoordelijke van Panal vzw. En het aantal vrijwilligers in de palliatieve zorg stijgt de afgelopen jaren, net als de vraag naar hun diensten. “Ja, ik de thuiszorg hebben we momenteel 33 vrijwilligers. In de palliatieve eenheden in de twee ziekenhuizen bedraagt dat aantal per eenheid ongeveer 10. Extra vrijwilligers zijn altijd welkom. De jongste 10 jaar is er een opmerkelijke evolutie: meer en meer jongere mensen bieden zich aan als vrijwilliger. Ze werken vaak deeltijds, hebben kinderen maar maken enkele uren per week vrij om aan vrijwilligerswerk te doen. Vaak doen ze dat ook door zelf iemand verloren te hebben in de familie- of vriendenkring. De meeste vrijwilligers zijn vrouwen, maar we hebben ook enkele mannen. De meesten zijn wel gepensioneerden of mensen die vroeger gestopt zijn met hun job en nog iets zinvols willen doen. We verwachten dat ze minimum een halve dag per week vrijmaken in de thuiszorg. De meesten engageren zich voor jaren: ze doorlopen dan ook een heel traject om vrijwilliger te kunnen worden in palliatieve zorg”, aldus Karen De Meerleer.
 

Luisteren met oren en ogen

“In de meeste situaties wordt van de vrijwilliger verwacht dat hij “er is”. Volgens wat de patiënt op het moment dat de vrijwilliger bij hem thuis is, wil… en dat kan heel verschillend zijn. Als de patiënt aan het slapen is, dan is dat waken terwijl de partner of mantelzorger boodschappen gaat doen. Dat kan een intens gesprek zijn over afscheid nemen, over het leven, een luisterend oor zijn… de vrijwilliger evolueert vaak van een vreemde naar een vertrouwenspersoon voor de patiënt. We proberen in de mate van het mogelijke ook rekening te houden met welke vrijwilliger het beste aansluit bij de noden van de patiënt. Sommige vrijwilligers zijn van het actieve type, andere stralen meer rust uit. De vrijwilliger in de palliatieve thuiszorg heeft een meerwaarde, zeker weten. Hij voegt iets extra’s toe aan de professionele zorgverlening. In de thuiszorg maken vrijwilligers het verschil door de draagkracht van de mantelzorg te ondersteunen. Daardoor kan de patiënt vaak ook langer thuis blijven. Er is heel veel dankbaarheid van de familie voor het vrijwilligerswerk én omgekeerd: de vrijwilliger wordt als mens er rijker door. Vrijwilligers zeggen mij dan ook geregeld: ‘We geven veel, maar we krijgen er ook zoveel voor terug’”. Maar wat maakt iemand tot een goede vrijwilliger in de palliatieve thuiszorg? Hij of zij beschikt over enkele specifieke eigenschappen. In de eerste plaats moet je met je oren én ogen kunnen luisteren. “Het verhaal van de patiënt, daar gaat het om. Je moet je eigen verhaal of zorgen aan de kant zetten… Wat heeft die andere mens mij te vertellen? Dat is de houding die je dient aan te nemen in de thuiszorg. Omdat je in heel verschillende thuissituaties terecht komt als vrijwilliger, is respect voor waarden en normen belangrijk. Omgaan met het gegeven dat het er heel anders kan aan toe gaan dan in je eigen leven. Beseffen dat jij maar een stukje bent van hun levensverhaal, geen oordeel hebben, geen bemoeizucht tonen… dat is vaak moeilijk, omdat je bepaalde dingen zou willen veranderen. Betrouwbaarheid en discretie, het zogenaamde beroepsgeheim zijn ook belangrijk. Bij de eerste contacten die ik heb met kandidaat-vrijwilligers zie ik liever een schroomvolle houding dan een zelfzekere”, zegt Karen De Meerleer.
 

Sensibilisering

De sensibilisering van vrijwilligers gebeurt via voordrachten en lezingen, via affiches bij huisartsen, in kerken, bibliotheken of andere openbare plaatsen. In april start een nieuwe opleiding voor kandidaat-vrijwilligers. “Mensen komen zich meer en meer spontaan aanbieden als vrijwilliger”, besluit Karen De Meerleer van Panal vzw. “Vaak na lezingen of via een begeleiding die Panal verzorgde in de familie of kennissenkring.” Wie belangstelling heeft voor vrijwilligerswerk in de palliatieve zorg in het arrondissement Leuven kan tijdens de kantooruren contact opnemen met: Pallium: 0476 417 358 of [email protected] of met Panal: 016 23 91 01 of [email protected]. Voor Vlaanderen: Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen vzw, Toekomststraat 36, 1800 Vilvoorde (02 255 30 40 of [email protected].
 
 

Tags:

Je houdt waarschijnlijk ook van

Geef een reactie